Jain Knowledge
Menu
  • JainGPT
  • Jain Directory
    • Jain Tirthsthaans
    • Jain Sangeetkars
    • Jain Pandits
    • Jain Acharya
    • Jain Businessman
  • Jain Media
    • Jain Stavan
    • Jain Pachkhan
    • Jain Stories
    • Jain Sutras
    • Jain Facts / Concepts
  • Advertise with us
Jain Knowledge
login Register

Get In Touch

phone
info@jainknowledge.com

online support

phone
Mumbai

India

  • Home
  • Jain Questions
  • सूरे उग्गए अब्भत्तटुं पच्चक् (पच्चक् खामि); तिविहं पि आहारं, असणं, खाइमं, साइमं, अन्नत्थणाभोगेणं, सहसागारेणं, पारिट्ठावणियागारेणं, महत्तरागारेणं, सव्वसमाहि-वत्तियागारेणं; पाणहार पोरिसि, साङ्कपोरिसि, मुट्ठिसहिअं, पच्चक् खाइ (पच्चक् खामि); अन्नत्थणाभोगेणं,
  • author Posted by
    Jain Follower

    सूरे उग्गए अब्भत्तटुं पच्चक् (पच्चक् खामि); तिविहं पि आहारं, असणं, खाइमं, साइमं, अन्नत्थणाभोगेणं, सहसागारेणं, पारिट्ठावणियागारेणं, महत्तरागारेणं, सव्वसमाहि-वत्तियागारेणं; पाणहार पोरिसि, साङ्कपोरिसि, मुट्ठिसहिअं, पच्चक् खाइ (पच्चक् खामि); अन्नत्थणाभोगेणं,

    11 months ago 39

    यह पच्चखान Tivihar Upvas (तीन प्रतिबंध वाला उपवास) से जुड़ा एक प्रकार का व्रत है जो Jain धर्म में विशेष दिनों या त्यौहारों पर किया जाता है।

    यहाँ आपने दिया हुआ मूल पाठ है (स्वतः पढ़ा जा सकता है) और नीचे उसका सरल अर्थ दिया गया है।

    मूल पाठ (आपका संदेश वही है): सूरे उग्गए अब्भत्तटुं पच्चक् (पच्चक् खामि); तिविहं पि आहारं, असणं, खाइमं, साइमं, अन्नत्थणाभोगेणं, सहसागारेणं, पारिट्ठावणियागारेणं, महत्तरागारेणं, सव्वसमाहि-वत्तियागारेणं; पाणहार पोरिसि, साङ्कपोरिसि, मुट्ठिसहिअं, पच्चक् खाइ (पच्चक् खामि); अन्नत्थणाभोगेणं, सहसागारेणं, पच्छन्नकालेणं, दिसामोहेणं, साहुवयणेणं, महत्तरागारेणं, सव्वसमाहि-वत्तियागारेणं, पाणस्स लेवेण वा, अलेवेण वा, अच्छेण वा, बहुलेवेण वा, ससित्थेण वा, असित्थेण वा वोसिरई (वोसिरामि).

    अर्थ (सरल विवेचन):

    • Tivihar Upvas nu Pachkhan का मतलब है “तीन प्रकार के उपवास” के लिए लिया गया pachchhan (शपथ/व्रत), जो खास कर खाना, पानी और कुछ मामलों में चलते-फिरते व्यवहार पर नियंत्रण का संकेत देता है।
    • पाठ में कहा गया है: सूर्योदय के समय के पहले, कुछ नियमों के तहत एक दिन के लिए उपवास का प्रण/व्रत लिया जाता है। यह दौरान:
    - भोजन नहीं लेना (या केवल विशिष्ट प्रकार के तरल का सेवन नियम के अनुसार हो सकता है)। - आहार, जल, दवा आदि की सीमाएँ तय होती हैं (मुख्य रूप से अहिंसा, नियंत्रण और शुद्धि की प्रेरणा से)। - कुछ जगहों पर भोजनार्थ, पानी/दवा आदि पर पाबंदी और पुनःSunrise से Sunset तक के समय-सारणी का उल्लेख हो सकता है।
    • उद्देश्य: जी स्थिरता, शुद्धि और कर्मों के प्रति संयम बढ़ाना; अहिंसा का अभ्यास मजबूत करना; आत्म-नियम का पालन कर आत्मिक उन्नति करना।

    Digambar बनाम Shwetambar में स्पष्ट भिन्नताएँ:

    • इस प्रकार के Tivihar Upvas Pachkan आम तौर पर दोनों परंपराओं में होते हैं, पर पाठ में शब्दावली, समय-सारणी और कौन-कौन से घटक कब स्वीकार हैं, ये समुदाय/गुट के हिसाब से मामूली भिन्न हो सकते हैं।
    • खास नियम (कौन सा पानी, कितने समय तक, किस प्रकार का भोजन) lokal समुदाय के गुरु/आचार्यों के अनुसार निर्धारित होते हैं। इसलिए यदि आप अपने समुदाय के अनुसार सटीक पाठ चाहिए, तो अपने मंदिर/आचार्य से प्रमाणित पाठ लेना सबसे सही रहेगा।

    เพิ่มเติม पढ़ने के लिए:

    • Tivihar Upvas nu Pachkhan के बारे में संक्षिप्त विवरण और पाठ: आप इसे यहाँ देख सकते हैं: Tivihar Upvas nu Pachkhan

    • Upvas nu Pachkan और Pachkhan के बारे में विज्ञान/भाषा-समझ के साथ अन्य प्रासंगिक पन्ने: Upvas nu Pachkan
    • Tito/ekshana आदि Pachkhan प्रकारों के बारे में संदर्भ भी दिए जाते हैं, यदि आप चाहें तो उनसे मिलते-जुलते पाठ भी देखे जा सकते हैं: Ekshana Pachkhan

    Note: मैंने आपके मूल पाठ का वही रूप برقرار रखा है और उसके अनुसार अर्थ प्रस्तुत किया है ताकि धार्मिक-संस्कृतिक धारा की दृष्टि से यह समझ में आए कि Tivihar Upvas का यह Pachkan किस प्रकार का उपवास दिखाता है और उसका spiritual उद्देश्य क्या है. अगर आप Digambar बनाम Shwetambar के किसी विशिष्ट पाठ-भिन्नता के बारे में खास जानकारी चाहते हैं, तो मैं उसी के अनुसार सटीक जवाब दे दूँगा।

    About Jain Knowledge

    JainGPT by JainKnowledge.com is India’s first AI-powered platform dedicated entirely to Jainism. Here, you can ask any question related to Jain Dharma — from rituals and history to philosophy and daily practices — and receive instant, accurate answers rooted in Jain principles.

    Our mission is to make Jain knowledge accessible to all, especially the next generation, through the power of technology. Whether you're a curious student or a lifelong seeker, JainGPT is your trusted digital guide for all things Jain.

    Authentic Jain knowledge, made simple and accessible for every generation.
    Follow Us
    Facebook ↗ Instagram ↗

    Stay connected for Jain knowledge, insights and community updates.

    Jain Knowledge

    JainGPT by JainKnowledge.com is India’s first AI-powered platform dedicated entirely to Jainism. Ask questions related to Jain Dharma, rituals, history, philosophy and daily practices, and receive answers rooted in Jain principles.

    Explore
    • JainGPT
    • Jain Directory
    • Jain Media
    • Advertise With Us
    • Disclaimer
    Our Mission

    Our mission is to make Jain knowledge accessible to all, especially the next generation, through the power of technology. Whether you're a curious student or a lifelong seeker, JainGPT is your trusted digital guide for all things Jain.

    info@jainknowledge.com Online support
    Mumbai India

    Copyright © 2026 Jain Knowledge

    Created by Katalyst Corp.