Jenu praman anant che
હા, praman (સાર્થક જ્ઞાનના mata) વિષે વિલંબિત રીતે કોઈ એકસરખું જવાબ નથી. જૈન ધર્મમાં pramanarel અર્થ છે માન્ય જ્ઞાનના સ્તર. આ મામલામાં બે મુખ્ય વિચારધારો સ્પષ્ટ બને છે:
- Pramanના પઘત કટોકટી પાંચ પ્રકાર હોય છે: mati (સેન્સરી જ્ઞાન), shruta (શાસ્ત્રસ્વરૂપ જ્ઞાન), avadhi (દર્શકિયા જ્ઞાન), manah-paryaya (માનસિક TELEPATHY જેવી જ્ઞાન), અને kevala-jnana (વિશાળ, નિરપેક્ષ જ્ઞાન). kevala-jnana એટલે અનંત જ્ઞાન, જે માત્ર તીર્થંકર અને मोક્ષ પામેલા આત્માઓને મળે છે. આ જ્ઞાન સર્વત્ર સદૈવ અનંત હોય છે.
- Aneka-antavada (અनेकાંત્વવાદ) કહે છે કે વાસ્તવિકતા અનંત છે અને વિભિન્ન દૃષ્ટિકોણથી જુદી-જુદી સાચાઈઓ હોઇ શકે છે. તેથી praman ની વ્યાખ્યાઓ સંદર્ભસર અને સ્થિતિસર બદલાય છે. આ ધારણાને સંવાદન તરીકે Syādvāda રૂપે રજૂ કરવામાં આવે છે.
કારણ કે તમે આ પ્રશ્નમાં “Jenu praman anant che” કહ્યાં છે, તો સ્પષ્ટતા આ રીતે છે:
- હા, JJnana (ज्ञान) અનંત હોઈ શકે છે, ખાસ કરીને kevala-jnana—જે સૂચિત છે કે એટલું વિશાળ અને સર્વગ્રাহী ज्ञान માત્ર મુખ્ય પ્રત્યક્ષ તત્કાળ હોય છે. આ મુશ્કેલી-મુક્ત અનંત જ્ઞાન માત્ર તિર્થંકર અને સિદ્ધોને પ્રાપ્ત થાય છે.
- Pramāṇની બાળકો (mati, shruta, avadhi, manah-paryaya) માંથી kevala-jnana સિવાયના જ્ઞાન પણ સત્ય હોય શકે, પરંતુ તેમને હંમેશા સંપૂર્ણ અને સર્વત્ર સત્તાવાર ગણવું નાઈ જાય.