shravak ke 6 aavashyak
Six Avashyaka (छः आवश्यके) Shravak ke daily duties hain, jo shvetambar aur digambar dono shakhaon mein mukhya hain. Inka uddeshya right faith, right knowledge, aur right conduct ke raste ko majboot banana hai.
Shvetambar tradition (ghar mein rehne wale shravak ke liye aam roop se):
- Samayika (samayik): nishchit samay ke liye samta aur equanimity ki practice (often 48 minutes).
- Chauvisattho (Chaturvimshati-stava): 24 Tirthankaron ki stuti/pravachan.
- Vandana (vandana): Guru-mharaj ya sadhvi-sadhviya ki sewa aur samman.
- Pratikraman (pratikraman): apni galtiyon ki pachhtava aur shuddh yoga ki or lautna.
- Käyotsarga (käyotsarga): shareer se niriksha-rahit, man ki shuddhata par kendrit.
- Pratyakhyan (pratyakhyan / pachchakhän): kuch aacharan ya bhojan ki sankalp-vachan se doori banana.
Digambar tradition ke shravak parivartan/varieties ke saath milta-julta, par uddeshya wahi hai: samayikta, vandan, pratikraman, nazdaar milna, aur atma-adhyatma ki shakti ko badhana. Digambar mein kuch alag shabdik list hoti hai (jaise devpuja, svadhyaya, tapas, dhan, etc.), par mool karmaatmak uddeshya yahi milte hain: bhavon ko niyantrit karna, shravak ki srot pravesh ko majboot karna, aur moksha ki ore agrasar hona. In dono paramparaon mein antar judta hai ki exact rituals ki list alag ho sakti hai, par tatva aur maksad wahi rehta hai. ( jainknowledge.com)
Tumhe yeh bhi jaan na chahiye ki kai jagah Shvetambar ki list ko “Sämäyika, Chauvisattho, Vandana, Pratikraman, Käyotsarga, Pratyakhyan” ke roop mein samjha jata hai, jabki Digambar mein kuch alag upasana ya saptahik vyavahar kar sakte hain, lekin mul uddeshya – man, vichar aur karmon ki shuddhi – samaan hi hai. ( jainqq.org)
Aap aur adhik vistar ya examples chahen, to aap “Six Avashyakas” ke baare mein yahan padh sakte hain. You can read more here