होय, जैन तत्त्वज्ञानानुसार "अजीव" (अ-जीव) म्हणजेच जो जीव (चैतन्य) नाही असा पदार्थ. अजीवाच्या वर्गीकरणाला "अजीवाधिकरण" म्हणतात. अजीवाचे पाच मुख्य प्रकार आहेत:

1. धर्म द्रव्य (motion principle)
2. अधर्म द्रव्य (rest principle)
3. आकाश द्रव्य (space)
4. पुद्गल द्रव्य (matter)
5. काल द्रव्य (time)

या प्रत्येक अजीव द्रव्याचे विविध भेद आहेत. विशेषतः तत्त्वार्थसूत्र व तत्संबंधी भाष्यांमध्ये अजीवाच्या एकूण १०८ भेदांचा उल्लेख आढळतो.

अजीवाचे १०८ भेद (संक्षिप्त उल्लेख):

• धर्म द्रव्य: 1
• अधर्म द्रव्य: 1
• आकाश द्रव्य: 2 (लोकाकाश, अलोकाकाश)
• काल द्रव्य: 2 (निष्यद्रव्य, कार्यद्रव्य)
• पुद्गल द्रव्य: 103

(पुद्गलाच्या भेदांची मांडणी "अष्टपद" व "षोडश संख्यान" पद्धतीने होते, जसे कि वर्ण, गंध, रस, स्पर्श यांचे भेद, आणि अणु, स्कंध, स्कंधदेश, स्कंधप्रदेश इ.)

याप्रमाणे, पुद्गलाचे (matter) सर्वाधिक भेद आहेत. त्यामुळे अजीवाचे एकूण १०८ भेद मानले जातात.

संदर्भ:

• तत्त्वार्थसूत्र (सूत्र ५.२९ आणि त्यावर भाष्य)
• जैन विश्वकोश
• विजय धर्मसूरि, जैन तत्त्वज्ञान

जर तुम्हाला प्रत्येक भेदांची सविस्तर माहिती हवी असेल, तर कृपया विचारा.