પ્રતિજ્ઞા સૂત્ર એટલે શું?

પ્રતિજ્ઞા સૂત્ર એ જૈન ધર્મમાં આપવામાં આવતી પ્રતિજ્ઞા (વ્રત) માટેના સૂત્રો છે, જેને ઉપાધ્યાય અથવા ગુરુ પાસેથી શિક્ષાર્થી, શ્રાવક/શ્રાવિકા પોતાના જીવનમાં પાલન માટે સ્વીકાર કરે છે. “પ્રતિજ્ઞા”નો અર્થ છે પ્રતિજ્ઞા લેવી, અને “સૂત્ર”નો અર્થ છે સંક્ષિપ્ત શબ્દોમાં બંધાયેલા વચન.

જૈન ધર્મમાં અનેક પ્રકારની પ્રતિજ્ઞાઓ છે જેમ કે અહિંસા પ્રતિજ્ઞા, સત્ય પ્રતિજ્ઞા, અસ્તેય પ્રતિજ્ઞા, બ્રહ્મચર્ય પ્રતિજ્ઞા, અપરીગ્રહ પ્રતિજ્ઞા — જે પાંચ મુખ્ય અનુવ્રત છે. દરેક વ્રત માટે અલગ અલગ સૂત્રો હોય છે, જેમ કે:

“અહિંસા મહા પ્રતિજ્ઞા”નું સૂત્ર: સાવધાનેં અહિંસા મહા પ્રતિમાણં પયાવમિ (સાવધાનપણે હું અહિંસા મહાવ્રત ગ્રહણ કરું છું).

આવા સૂત્રોનું જાપ અથવા ઉચ્ચારણ કરીને જૈન શ્રાવક/શ્રાવિકા અથવા સાધુ-સાધ્વી પોતાની નૈતિક પ્રતિજ્ઞા જાહેર કરે છે અને તેનું પાલન કરે છે.

સારાંશરૂપે, પ્રતિજ્ઞા સૂત્ર એ એવા સૂત્રો છે જે દ્વારા વ્યક્તિ પોતાના જીવનમાં જૈન વ્રતો તથા સંયમના નિયમોનું પાલન કરવાની પ્રતિજ્ઞા લે છે.