જૈન દર્શન પ્રમાણે “જ્ઞાન” (સમ્યક રીતે લેવાતું) મુખ્ય રીતે ૫ પ્રકારનું માનવામાં આવ્યું છે:

૧. મતિ જ્ઞાન (मतिज्ञान)

• ઇન્દ્રિય અને મન દ્વારા મળતું સામાન્ય જ્ઞાન
• જોઈને, સાંભળી, સ્પર્શીને, વિચાર કરીને જાણીએ તે બધું

૨. શ્રુત જ્ઞાન (श्रुतज्ञान)

• સાંભળેલા–વાંચેલા શાસ્ત્ર, ઉપદેશ, વાણી દ્વારા મળતું જ્ઞાન
• ગુરૂ, આચાર્ય, આગમ વગેરેમાંથી મળેલું જ્ઞાન

૩. અવધિ જ્ઞાન (अवधिज्ञान)

• સૂક્ષ્મ દ્રવ્ય, દૂરની વસ્તુઓ વગેરેનું અલૌકિક જ્ઞાન
• કેટલાક આરાધક/દેવાદિ જીવોને બંધાયેલું વિશેષ જ્ઞાન

૪. મનહઃપર્યવ જ્ઞાન (मनःपर्ययज्ञान)

• બીજાના મનમાં ઉદ્ભવતા ભાવ/વિચારનો સીધો અનુભવ થાય એવું જ્ઞાન
• અત્યંત ઊંચી આધ્યાત્મિક સ્થિતિ ધરાવતા સાધકોને જ થાય છે

૫. કેવલ જ્ઞાન (केवलज्ञान)

• સંપૂર્ણ, નિર્વિકાર, અનંત જ્ઞાન
• સર્વ તરફથી, સર્વ દ્રવ્યો–પર્યાયોનું એક સમે સંપૂર્ણ જ્ઞાન
• અરીહંત તીર્થંકરોનું વિશેષ લક્ષણ

મોટા ભાગે દિગંબર અને શ્વેતાંબર – બંને પરંપરામાં આ ૫ જ પ્રધાન જ્ઞાનના પ્રકાર સ્વીકારાયેલા છે. ફરક ફક્ત સૂક્ષ્મ વ્યાખ્યા, ઉદાહરણો અને કઈ અવસ્થા પર કયું જ્ઞાન પ્રગટે उसमें છે, પણ “૫ પ્રકાર” બાબતે સમાન સ્વીકાર છે.