જ્ઞાનના પ્રકારો કેટલા અને કયા
જૈન દર્શન અનુસાર આત્મજ્ઞાનના ૫ મુખ્ય પ્રકાર છે:
- મતિજ્ઞાન (મતિ જ્ઞાન)
- ઇન્દ્રિય અને મન દ્વારા મળતું સામાન્ય જ્ઞાન - જેમ કે જોવું, સાંભળવું, સૂંઘવું, ચાખવું, સ્પર્શવું, વિચારવું વગેરે
- શ્રુતજ્ઞાન
- સાંભળેલ–વાંચેલ શાસ્ત્રો, ઉપદેશ, વાણી વડે મળતું જ્ઞાન - મતિજ્ઞાન કરતાં ઊંચું – “શાસ્ત્રજ્ઞાન” કહે છે
- અવધીજ્ઞાન
- સામાન્ય ઇન્દ્રિયથી વધું, દૂર કે સુક્ષ્મ વસ્તુઓનું જ્ઞાન - કેટલાક દેવી–દેવતા, ગંધર્વ, રુદ્ધિ ધરાવતા જીવમાં હોય છે
- મનઃપર્યયજ્ઞાન
- બીજાના મનમાં ચાલતા વિચારોનું સીધું જ્ઞાન - ખૂબ ઊંચું આત્મિક સ્તર; માત્ર વિશેષ સાધકોને થાય છે
- કેવલજ્ઞાન
- સર્વ કર્મક્ષય પછી મળતું સર્વજ્ઞ, પૂર્ણ જ્ઞાન - માત્ર અરીહંત ભગવાનને – કોઈ આવરણ વિના, અનંત વસ્તુઓનું અનંત રીતે જ્ઞાન