કર્મ ભૂમિ ક્ષેત્ર (Karma Bhoomi Kshetra) એ જૈન ધર્મ અનુસાર એ ક્ષેત્ર છે જ્યાં જીવ આત્મા પોતાનાં કર્મોનું બંધન અને નિર્વિકમ (મુક્તિ) માટે પ્રયત્ન કરે છે. જૈન શાસ્ત્રોમાં ત્રણ પ્રકારના ભૂમિ ક્ષેત્રોનું વર્ણન છે:

1. કર્મ ભૂમિ (Karma Bhoomi) – જ્યાં કર્મોનું બંધન અને મુક્તિ બંને શક્ય છે. અહીં તપ, સાધના, જ્ઞાન અને શ્રમ દ્વારા આત્મા મોક્ષ પામી શકે છે.
2. શુદ્ધ ભૂમિ (Shuddha Bhoomi) – માત્ર મુક્ત આત્માઓ (સિદ્ધો)નું નિવાસસ્થાન, જેમ કે સિદ્ધશિલા.
3. ભોગ ભૂમિ (Bhoga Bhoomi) – જ્યાં જીવનનો ભોગ માણવાનો હોય છે, અને કર્મોનું બંધન ઓછું થાય છે.

અરવર્તિ ક્ષેત્ર (Arihant Kshetra) અથવા ભારત ક્ષેત્ર (Bharat Kshetra) – વર્તમાનમાં આપણે જે ક્ષેત્રમાં જીવે છીએ, તેને જૈન ગ્રંથોમાં 'ભારત ક્ષેત્ર' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, અને તે કર્મ ભૂમિ ક્ષેત્ર છે.

જૈન શાસ્ત્રો મુજબ, 'ભગવાન મહાવીર'નું જન્મ સ્થાન પણ 'ભારત કર્મ ભૂમિ' છે.

સારાંશ: કર્મ ભૂમિ ક્ષેત્રનું નામ – ભારત ક્ષેત્ર (Bharat Kshetra), એરાવત ક્ષેત્ર (Airavat Kshetra) વગેરે, જે જીવને કર્મોનું બંધન અને મુક્તિ માટે ઉત્તમ સ્થાન આપે છે.