Chaityvandan step by step wid stutra
Below is a simple, Shwetambar Murtipujak (idol‑worship) Chaityavandan – step by step, with main sutras and easy meanings. (Local gacha/temple books may have a slightly different order; follow them if they differ.)
You can read a similar step‑by‑step chaityavandan here
---
1. Taiyārī (Preparation)
- Snān / haath‑muh dhona, saaf kapde (preferably white).
- Shant jagah par baitho, mandir ki disha me ya Jina murti ke samne.
- Mann me sankalp: “Ab main sirf dharm aur Bhagwan par dhyān rakhoonga / rakhoongi.”
No fixed sutra here; just quiet preparation.
---
2. Navkār Mantra (Mangal & Pranam)
Baithkar ya khade hokar, haath jodkar, dhyān se bolo (3, 9, or 108 times – jitna sambhav ho):
Sutra (Navkār Mantra) Namo Arihantāṇam Namo Siddhāṇam Namo Āyariyāṇam Namo Uvajjhāyāṇam Namo Loe Savva Sāhūṇam
Eso Pañca Namokkāro Savva‑pāvappaṇāsaṇo Maṅgalāṇaṃ ca Savvesiṃ Paḍhamaṃ Havai Maṅgalaṃ
Sār‑arth (simple meaning)
- Arihant, Siddha, Āchārya, Upādhyāya, sabhi sādhu–sādhviyon ko namaskār.
- Ye pancha parameṣṭhī ko namaskār sab paap ko kam karne wala sabse bada mangal hai.
---
3. Logassa (Chauvisī – 24 Tirthankar stuti)
Aksar khade hokar, kāyotsarg mein ya baithkar padhte hain.
Sutra (Logassa)
Logassa Ujjoyagare, Dhammindaṁ Jinamaissaraṁ Ariyāṇaṃ Uggaham Pāsaṃ, Vande Taṃ Uttamaṃ Saram.
Josāyaṇa‑kāya‑vanaṃ, Rūvaṃ Canda‑divākarā Sīla‑guṇa‑sampannaṃ, Vande Taṃ Uttamaṃ Jinaṃ.
Caritta‑guṇa‑sampannaṃ, Tavaṇa‑jjhāṇa‑paūraṇaṃ Jaga‑karaṇa‑varaṃ Vīraṃ, Vande Taṃ Uttamaṃ Jinaṃ.
Sahasāra‑parama‑sahio, Daya‑karuṇā‑sāgaraṃ Sava‑jīva‑hita‑rataṃ, Vande Taṃ Uttamaṃ Jinaṃ.
Vanditta Savva‑Siddhe, Savve Arihantā Pi Āyariyā Uvajjhāyā, Loe Savve Sahū Pi.
Eyaṃ Pi Cattāri‑sayaṃ Paṇamiyā Vanditta Saṃjameṇa‑va Icchāmi Ōsa‑gāiṃ, Logassa‑paḍikkamāmi.
(Note: Chhote‑chhote pathshālā pustakon me shabdon me halka antar ho sakta hai.)
Sār‑arth
- Sabhi 24 Tirthankaron ki mahima ka gān:
- Ant me sab Arihant, Siddha, Āchārya, Upādhyāya, Sādhu ko naman.
---
4. Iriyāvahiyam (Iriyāpathikī – chalte‑phirte huye aparādhon ki māfi)
Ye sutra hamare chalne‑phirne, baithne‑uthne se jo bhi jīvon ko himsā hui ho uski kṣamā māngne ke liye hai.
Sutra (Iriyāvahiyam)
Iriyāvahiyam Paḍikkamāmi, Jāvaṇiā‑jāvaṇiehiṃ, Kāyena Vā Kayavvayena Vā Manasā Vā Manovvayena Vā Vāsa‑vattīesu,
Leśyā‑leśesu, Gāme Vā Aḍhage Vā, Nigame Vā Saṇṭhāṇe Vā, Jāgāmaṇa‑Thāmaṇa‑Naumaṇehiṃ,
Je Me Jīvā Uvauttā, Te Me Jīvā Khamantu, Micchā Me Dukkaḍaṃ.
Sār‑arth
- Main apne chalne‑phirne, baithne‑uthne, jagne‑sone, gaon‑shehar me ghoomte waqt
- Sab jīv mujhe maaf karein; mera sab dukh‑karma mithyā (nasht) ho.
---
5. Tassa Uttari‑karaṇa (aur āge kṣamā‑arthi bhaav)
Sutra (Tassa Uttari)
Tassa Uttari‑karaṇeṇa Vai Je Me Jāṇiyā Ajāṇiyā Vā Āriya‑Uvajjhāya‑Sāhuṇaṃ Pāvacane Paḍikkamāmi.
Sār‑arth
- Jo bhi jan‑bujhkar ya anjāne me
---
6. Khamemi Savva Jīve (Sarva‑kṣamā bhāvanā)
Yah bahut hi mahatvapūrṇ bhāvanā hai – main sabko maaf karta hoon, sab mujhe maaf karein.
Sutra
Khamemi Savva‑Jīve, Savve Jīvā Khamantu Me. Mittī Me Savva‑Bhūesu, Veram‑Majjha Na Kenai.
Sār‑arth
- Main sab jīvon ko maaf karta/ti hoon.
- Sab jīv mujhe maaf karein.
- Mera sabhi jeevon se mitra‑bhāv hai.
- Kisi ke saath mera koi virodh, bair na rahe.
Iske baad aksar “Micchāmi Dukkaḍaṃ” bola jata hai:
- “Mere sab dukh‑karma mithyā ho jaayen / jo galtiyan hui, unka phal na lage.”
---
7. Vandana / Chaitya ko Namaskar
Yahāṅ par aam taur par:
- Jina murti ke samne ya mandir ki disha me
- panchāṅg ya aṣṭāṅg pranām kiya jaata hai.
Agar aapko Vandittu sutra aata hai, bahut achchha; varna silent bhāvanā se pranām bhi theek hai.
Sutra (Vandittu – prachalit ārambh) (Keval ārambh ke kuch pāth de raha hoon, poora sutra kaafi lambā hai)
Vandittu Savve Jinavara‑Sahune, Savve Siddhe Ca Deva‑Sindhe…
(Agar aapko mandir ki pustika se poora Vandittu aata ho, wahi anusār kariye.)
Sār‑arth
- Sab Jin‑Bhagwān, sab Siddhon, dev‑lok me virājmān siddha‑svarūpon ko vandan.
- Unki sharan me jaakar apne doṣon ka pratikraman.
---
8. (Ikchchhā ho to) Aur Stotra / Path
Bahut log Chaityavandan me in me se kuch ya sab padhte hain (paramparā par nirbhar):
- Namutthunam (Namutthunam Arihantāṇam … – Arihant Bhagwān ki stuti)
- Jaya Viyarāya / Jaya Viyāraiya (Mahāvīr Bhagwān ki stuti)
- Koi chhota stavana (e.g. “Meri Bhavana Samav Saran Main” etc. – yeh granthīya stotra, alag‑alag ho sakta hai).
Agar aapko simple rakhna ho, Navkār + Logassa + Iriyāvahiyam + Tassa Uttari + Khamemi savva jīve achche bhāv se padhna hi Chaityavandan ka mūl bhaav poora kar deta hai.
---
9. Ant me Mangal‑pāṭh / Samāpti
Ant me chhota sa mangal ya shubh‑kāmanā kā pāṭh bol sakte hain, jaise:
- “Sarve Bhavantu Sukhinaḥ” type ka Jain roopak:
- “Micchāmi Dukkaḍaṃ” ek‑bār ya 3 bār.
Chaityavandan yahin samāpt.
---
Dhyan rakhne layak baatein
- Ye sab Śvetāmbara Mūrtipūjak paramparā ka saral roop hai.
- Sthānakvāsī / Terāpanth paramparā me “Chaityavandan” shabd kam prayukt hota hai; wahān samayik + pratikraman sutra (Navkār, Iriyāvahiyam, Khamemi, adi) ki paramparā hai, bina murti ke.
- Digambar paramparā me alag pūjā‑paddhati (Abhiṣek, Dev‑vandana, Bhaktāmara, adi) hoti hai; “Chaityavandan” naam se fix sutra‑sequence aam nahin hai.
Chaityavandan aur sutron ka thoda aur vivaran yahan dekh sakte hain
Agar aap kisi ek sutra ka har line ka alag‑alag arth chahte hon (jaise sirf Logassa ya Iriyāvahiyam), to uska bhi saaf, asān arth diya ja sakta hai.