આપથાપનાએ પરઉથાપના એ અવજ્ઞા કરી હોય
“આપથાપના એ પરઉથાપના એ અવજ્ઞા” – આ વાક્યનો સાદો અર્થ 이렇게 સમજી શકાય:
- આપથાપના = જે કામ, તપ, જવાબદારી _પોતે_ કરવી હતી
- પરઉથાપના = તે જ કામ _બીજાથી કરાવવું_, તેમના પર ભાર નાખવો
- અવજ્ઞા = અવમાન, અશ્રદ્ધા, બીજાની કદર ન કરવી
આથી ભાવ એવો થાય:
> જ્યાં તમે પોતે કરવાનું કામ, તપ કે ફરજ બીજાના માથે મૂકી દો, > અને તેમને કામ માટે દોડાવો, તમે આરામ કરો, > ત્યાં તે બીજાની અવજ્ઞા અને અહિંસાના ભંગ સમાન છે.
જૈન દ્રષ્ટિએ:
- અહિંસા:
- આપણે પોતાનો ભાર બીજાને આપીએ એટલે તેને શારીરિક‑માનસિક કષ્ટ થાય છે – તે હીંસા તરફનું પગલું છે.
- વિનય અને સમતા:
- બીજાને માત્ર “ઉપયોગની વસ્તુ” ગણીને કામ કરાવવું – આત્મા‑સમાન ભાવના વિરુદ્ધ છે.
- સ્વસાધના:
- તપ, ઉપવાસ, સેવો, ધર્મકાર્ય – પોતાનો પુરુષાર્થ જરૂર છે. - “હું નામ લઉં, ધર્મના બધાં કામ બીજાઓ કરે” – આ ભાવ ધાર્મિક દ્રષ્ટિએ યોગ્ય નથી.
તે માટે જૈન નીતિ પ્રમાણે:
- જે ખુદ કરી શકાય તે કામ આપણે પોતે કરવું (આપથાપના).
- બીજાને માત્ર જરૂર જેટલું અને સૌજન્યથી સહાય માટે કહેવું.
- પોતાનું કામ બીજાના માથે નાખવાની આદત – અવજ્ઞા અને અધર્મ ગણાય છે.
સાદું વાક્યમાં: “પોતાનું કામ, પોતે; બીજાએ કરવું પડે – તો તે તેમની અવજ્ના અને આપણા અભાવનો દોષ છે.”