કલ્પવૃક્ષનો ઉલ્લેખ જૈન ધર્મમાં કયાં કયાં નામે થાય છે ?
જૈન ધર્મમાં કલ્પવૃક્ષ (Kalpavriksha) નો ઉલ્લેખ મુખ્યત્વે જૈન કોસ્મોલોજી (લોક વિજ્ઞાન) અને પુરાણોમાં મળે છે. તેને વિવિધ નામે ઓળખવામાં આવે છે, જેમ કે:
- કલ્પવૃક્ષ (Kalpavriksha): સામાન્ય રીતે આ જ નામથી ઓળખાય છે.
- કલ્પદ્રુમ (Kalpadruma): દ્રુમ એટલે વૃક્ષ, એટલે કલ્પવૃક્ષ.
- ઇચ્છાવૃક્ષ (Ichchha-vriksha): ઇચ્છા પ્રમાણે ફળ આપનાર વૃક્ષ.
- માનસવૃક્ષ (Manasavriksha): મનથી ઇચ્છાયેલું ફળ આપનાર વૃક્ષ.
આ કલ્પવૃક્ષોનું વર્ણન ખાસ કરીને જૈન ધાર્મિક ગ્રંથોમાં પ્રથમ અને દ્વિતીય આરા (અતિહાસિક સમયગાળા) દરમિયાન માનવજીવનની સુખ-સુવિધા પૂરી પાડનાર તરીકે થાય છે. 'કલ્પવૃક્ષ' અથવા 'કલ્પદ્રુમ' શબ્દો જૈન સાહિત્યમાં બહુવાર જોવા મળે છે, જેમ કે તત્વાર્થ સૂત્ર, આચારાંગ સૂત્ર, અને અન્ય પુરાણોમાં.
આ રીતે, કલ્પવૃક્ષને 'કલ્પદ્રુમ', 'ઇચ્છાવૃક્ષ', 'માનસવૃક્ષ' જેવા નામોથી પણ ઓળખવામાં આવે છે.