“શ્રાવકને સાસ્વાદન સમકિત ન હોય” – આ વાક્ય સિદ્ધાંતથી સાચું છે. હવે બહુ સરળ રીતે સમજીએ:

૧) સમ્યક દર્શનના મુખ્ય ભેદ જૈન શાસ્ત્રોમાં સમ્યક દર્શન (સમકિત) મોટા ભાગે 이렇게 સમજાય છે:

1. ઉપશમ સમ્યક દર્શન – ક્રોધાદિ કષાય થોડા સમય માટે શમન થાય ત્યારે.
2. ક્ષયો્પશમ સમ્યક દર્શન – કેટલાક મોહનીય કર્મ ક્ષય પણ થયા હોય અને કેટલાક માત્ર ઉપશમ થયેલા હોય.
3. ક્ષાયિક સમ્યક દર્શન – મોહનીય કર્મનો સંપૂર્ણ ક્ષય; સૌથી ઉત્તમ સમકિત.
4. સાસ્વાદન સમકિત – આ “અલગ gunasthan નહીં” પરંતુ એક પળમાત્રની સ્થિતિ છે; જેણે પહેલાં ક્ષાયિક સમ્યક દર્શન પામ્યું હતું, તેમાંથી નીચે પડતા સમયે “જે સમકિતનો સ્વાદ કર્યો છે” એવી અતિ અલ્પ અવસ્થા.

૨) શ્રાવક કયા સુધી જઈ શકે? જૈન દ્રષ્ટિએ:

• શ્રાવક (ગૃહસ્થ) માટે ઉચ્ચતમ અવસ્થા ૫મું ગુણસ્થાન – દેશવ્રતી છે.
• ૬, ૭, ૮, ૯, ૧૦, ૧૧, ૧૨ ગુણસ્થાન વગેરેમાં તો મુનિઓ (નિર્વ્રતી, સંપૂર્ણ વ્રતધારી) જ જાય છે.

૩) સાસ્વાદન સમકિત કોણે થાય?

• સાસ્વાદન સમકિત તેવા જીવને થાય છે

- જેને પહેલાં ક્ષાયિક સમકિત મળ્યું હોય (૧૨મું ગુણસ્થાનની નજીક/પર), - અને પછી થોડો મિથ્યાત્વનો ઉદ્ભવ થતાં તે નીચે પટકાઈ રહ્યો હોય, - તે વચ્ચેનું “સમકિતનો માત્ર સ્વાદ ભરેલું” એક ક્ષણિક સ્ટેટસ – એ સાસ્વાદન સમકિત.

• ક્ષાયિક સમકિત તથા તેમાંથી પતનની આ અવસ્થા –

- શ્રાવકને મળતી જ નથી, - કારણ કે શ્રાવક ક્યારેય ૫મા ગુણસ્થાનથી ઉપર નથી જતો.

તેથી શાસ્ત્રીય નિષ્કર્ષ:

> સાસ્વાદન સમકિત માત્ર મુનિ-પદ સુધી ગયેલા જીવને જ સંભવ છે, > તેથી શ્રાવકને સાસ્વાદન સમકિત થતો નથી.

બન્ને પરંપરા (દિગम्बर અને શ્વેતાંબર)નો મૂળ તત્ત્વ અહીં એક જ છે – શ્રાવકનું ક્ષેત્ર ૧થી ૫મું ગુણસ્થાન; સાસ્વાદન સમકિત માટે જોઈએ તે ક્ષાયિક સમકિત તો માત્ર ઉત્તમ મુનિ અવસ્થામાં જ સંભવ છે.