સાવદ્યાચાર્ય કોણ હતા ?
“સાવદ્યાચાર્ય” નામે કોઈ એક નિશ્ચિત આચાર્ય (મુનિ‑ગુરુ) જૈન ઇતિહાસમાં મળતા નથી. લાગે છે કે તમે “સાવદ્ય કર્મ આર્ય” અથવા “સાવદ્ય આચરણ” વિશે સાંભળ્યું હશે, એને કોઈએ “સાવદ્ય આચાર્ય” જેવા શબ્દથી બોલ્યું હશે.
જૈન શાસ્ત્રમાં:
- સાવદ્ય = જે ક્રિયામાં હિંસા, પાપ, દોષ જોડાયો હોય
- અસાવદ્ય / નિરવદ્ય = જેટલી શક્ય હોય એટલી હિંસા‑રહિત, શુદ્ધ ક્રિયા
માનવને શાસ્ત્રોમાં ત્રણ પ્રકારના કર્મ (વ્યવસાય) મુજબ બતાવ્યા છે:
- સાવદ્ય કર્મ આર્ય –
જેમના વ્યવસાયમાં હિંસા વધારે થાય છે, જેમ કે: - શસ્ત્રથી લડાઈ, સૈનિક વગેરે - કેટલીક ખેતી, ઉદ્યોગ, શિલ્પ, વેપાર વગેરે, જેમાં અચૂક જીવહિંસા વધારે થાય
- અલ્પ‑સાવદ્ય કર્મ આર્ય –
સંયમવાળાં શ્રાવક‑શ્રાવિક, જે રોજી‑રોટી માટે કામ તો કરે છે, પણ જેટલું બને તેટલું હિંસા ઘટાડે છે, નિયમો પાળે છે.
- અસાવદ્ય કર્મ આર્ય –
સંપૂર્ણ સંયમી સાધુ‑સાધ્વી, જેમનું આચરણ જ શક્ય તેટલું હિંસા‑રહિત અને શુદ્ધ (નિરવદ્ય) હોય છે.
અટલેકે, “સાવદ્યાચાર્ય કોણ હતા?” એવો કોઈ ઐતિહાસિક વ્યકતિ નથી; “સાવદ્ય” શબ્દ આચાર્યના નામ માટે નહીં, પણ દોષવાળી (પાપવાળી) પ્રવૃતિ/કર્મ માટે વપરાય છે.