Kevalgyan ni pelanu step kyu
Jainism maa Kevalgyan (કેવલજ્ઞાન) એ આત્માનું સર્વજ્ઞાન અવસ્થા છે, જેને પ્રાપ્ત કરવી તમામ આત્માઓનો પરમ લક્ષ્ય છે. કેવલજ્ઞાન પ્રાપ્ત થવામાં અનેક પગલાં (steps) છે, જેને "ગ્યાનના પાંછ પ્રકાર" અને "ગુણસ્થાનક" (guṇasthāna) ના સ્તરો તરીકે સમજાવવામાં આવે છે.
કેવલજ્ઞાન મેળવવાનાં પેલા પગલાં (Steps before Kevalgyan):
- મિથ્યાદ્રષ્ટિ (mithyā-dṛṣṭi): અજ્ઞાન અને મિથ્યા દૃષ્ટિ.
- સમ્યગ્દૃષ્ટિ (samyag-dṛṣṭi): સાચી દૃષ્ટિ (Right Faith).
- સમ્યગ્દૃષ્ટિ-સમ્યગ્ચરિત્ર (samyag-dṛṣṭi-samyag-caritra): સાચો દ્રષ્ટિ અને સાચું વર્તન.
- વિતરાગતા (vītarāgatā): રાગ-દ્વેષનો અંત.
- અપર્વ કષાય (apārva kaṣāya): કષાયો (ક્રોધ, માન, માયા, લોભ) નો ક્ષય.
- પ્રમાણ સમ્યક જ્ઞાન (pramāṇa samyak jñāna): સાચું અને સંપૂર્ણ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવું.
ગુણસ્થાનક (14 Gunasthana): કેવલજ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવાના મુખ્ય પગલાં 14 ગુણસ્થાનક તરીકે વર્ણવાય છે. એમાં આત્મા ધીરે ધીરે પાપ-પુણ્યના બંધનમાંથી મુક્ત થતો જાય છે:
- પ્રથમ ગુણસ્થાનક: મિથ્યા દૃષ્ટિ
- બીજું: સાસાદન
- ત્રીજું: મિશ્ર
- ચોથું: અવિરત સમ્યગ્દૃષ્ટિ
- પાંચમું: દેશવિરત
- છઠ્ઠું: પ્રમત્ત સંયત
- સાતમું: અપ્રમત્ત સંયત
- આઠમું: અપૂર્વ કરણ
- નવમું: અનિવૃત્તિકરણ
- દસમું: સૂક્ષ્મસમ્પરાય
- અગિયારમું: ઉપશાંતિશ્રેણી
- બારમું: ક્ષપકશ્રેણી
- તેરમું: સાયોગી કેવલી (કેવલજ્ઞાન પ્રાપ્ત)
- ચૌદમું: અયોગી કેવલી (મોક્ષ)
સારાંશ: કેવલજ્ઞાન મેળવવાનો પેલો સ્ટેપ છે - સમ્યગ્દૃષ્ટિ (સાચી દૃષ્ટિ) પ્રાપ્ત કરવી, ત્યારપછી ધીરે-ધીરે ગુણસ્થાનકના દરેક સ્તરે આત્મા આગળ વધે છે અને અંતે 13મું ગુણસ્થાનક (સાયોગી કેવલી) પર કેવલજ્ઞાન પ્રાપ્ત થાય છે.