આઠ પ્રકારના કર્મોના નામ કયા છે ?
જૈન દર્શન મુજબ કર્મોના આઠ પ્રધાન પ્રકાર આ છે:
- જ્ઞાનાવરણીય કર્મ
– સચ્ચું, અનંત જ્ઞાન ઢાંકે છે (જાણવાની શક્તિમાં અવરોધ).
- દર્શનાવરણીય કર્મ
– સચ્ચું દર્શન/સમ્યક દૃષ્ટિ ઢાંકે છે (સ્પષ્ટ સમજમાં અવરોધ).
- વેદનિય કર્મ
– સુખ અને દુઃખની અનુભૂતિ કરાવનાર કર્મ.
- મોહનીય કર્મ
– રાગ, દ્વેષ, મિથ્યાત્વ, કષાય વગેરે પેદા કરાવનાર; આત્માને ‘મોહીત’ કરનાર.
- આયુષ્ય કર્મ
– કયો જન્મ (નરક, તિર્યંચ, મનુષ્ય, દેવ) અને કેટલું આયુષ્ય હશે તે નક્કી કરનાર.
- નામ કર્મ
– શરીર, ઇન્દ્રિયો, રંગ-ગંધ-રસ-સ્પર્શ, જાતિ, ગતિ વગેરે રચનાર.
- ગોત્ર કર્મ
– ઊંચું કે નીચું કુળ/પરિવાર/માન-માન્યતા આપનાર.
- અંતરાય કર્મ
– દાન, લાભ, ભોગ, ઉપભોગ, શક્તિ વગેરે સારા કાર્યોમાં અવરોધ ઊભો કરનાર.
આને મળીને આઠ પ્રધાન કર્મો (અષ્ટ-પ્રધાન કર્મ) કહેવામાં આવે છે.