જૈન શાસ્ત્રોમાં “અભવિ જીવ” (સાચો શબ્દ “અભાવ્ય જીવ / અભવ્ય જીવ”) એ એવો જીવ છે, જેને ક્યારેય પણ સમ્યક દર્શન (સાચો જૈન ધર્મનો વિશ્વાસ) થવાનો નથી, એટલે મોક્ષની યોગ્યતા (ભવ્યતા) જ નથી.

સાધારણ ભાષામાં બે વર્ગ થાય છે:

1. ભવ્ય જીવ

- જે આત્મા ક્યારેક ને ક્યારેક સમ્યક દર્શન–જ્ઞાન–ચરિત્ર પામી શકે - આ માટે એ મોક્ષનો પાત્ર છે.

1. અભવ્ય (અભાવ્ય) જીવ

- જે આત્મા કદી પણ સમ્યક દર્શન પામશે નહીં - તેથી અનંતકાળ સુધી સંસારમાં ફરતો જ રહેશે - મોક્ષ પ્રાપ્તિને લાયકતા જ નથી.

અભવ્ય જીવના “નામોની યાદી” શાસ્ત્રોમાં આપવામાં આવતી નથી, કારણ કે અભવ્ય/ભવ્યપણું તો સૂક્ષ્મ દ્રવ્ય–પરિણામનો વિષય છે, બહારથી કયા વ્યક્તિ અભવ્ય છે એ નક્કી કરી શકાતું નથી. તેથી વ્યવહારમાં બધા પ્રત્યે

• “બધા જીવ ભવ્ય છે, મોક્ષ પામી શકે છે” – એવી જ દૃષ્ટિ રાખવી શીખવવામાં આવે છે.

આ વિષય પર વધુ વાંચવા માટે તમે અહીં જોઇ શકો છો: