Jainism maa "Ekatva ni bhavna" (એકત્વની ભાવના) એ 12 ભાવનાઓ (બાર ભાવનાઓ) પૈકી એક છે. આ ભાવના અનુસાર, મનુષ્યએ વિચારવું જોઈએ કે "હું એકલો છું, મારી સાથે કોઈ નથી. જન્મ અને મૃત્યુ સમયે પણ હું એકલો જ છું." આ ભાવના આત્મા નું એકાંતિકપણું સમજાવવાનો પ્રયાસ કરે છે.

"કેવલજ્ઞાન" એટલે આત્મા ને પૂર્ણ જ્ઞાન (અનંત જ્ઞાન) પ્રાપ્ત થવું. આ કેવલજ્ઞાન ત્યારે મળે છે જ્યારે તમામ કર્મો સંપૂર્ણ રીતે ક્ષય થઈ જાય છે.

જૈન શાસ્ત્રો અનુસાર, માત્ર "એકત્વની ભાવના" ભાવીને જ કેવલજ્ઞાન મળતું નથી. કેવલજ્ઞાન મેળવવા માટે આત્માની સંપૂર્ણ શુદ્ધિ, તમામ આશ્રવો બંધ, બંધાયેલાં કર્મોનો ક્ષય, તથા મોક્ષમાર્ગમાં આરોહણ આવશ્યક છે. એકત્વની ભાવના એ મોક્ષમાર્ગમાં સહાયક છે, પણ એ સ્વયં કેવલજ્ઞાન આપતી નથી.

અત્યારે, ઈતિહાસમાં કેટલાય તીર્થંકરો, આર્યકો, સાધુઓ એ 12 ભાવનાઓ (જેમાં એકત્વની ભાવના પણ છે) નો ભાવ વિવેકપૂર્વક કરીને, તપ અને સાધના દ્વારા કેવલજ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું છે. પરંતુ કોઈ એક વ્યક્તિનું નામ એવું નથી કે જેમણે માત્ર "એકત્વની ભાવના" ભાવીને તરત કેવલજ્ઞાન પામ્યું હોય.

સારાંશ: "એકત્વની ભાવના" ભાવીને માટે કેવલજ્ઞાન તો મળતું નથી, પણ તે મોક્ષમાર્ગ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સહાયક ભાવના છે.