આપકાય એટલે કે “આપથી ઉત્પન્ન થનાર શરીર ધરાવનારા જીવો” (One-sensed beings with bodies consisting of water). જૈન દર્શન પ્રમાણે જીવોના વિવિધ કેટેગરી છે. આપકાય એ એકિંદ્રિય (એક ઇન્દ્રિય ધરાવતાં) જીવોમાંના પાંચ પ્રકારોમાંથી એક છે.

આપકાયના ભેદ (Types of Water-bodied beings): જૈન શાસ્ત્ર અનુસાર આપકાયના મુખ્ય રૂપે બે પ્રકારે ભેદ કરી શકાય છે:

1. પ્રકૃતિના આધાર પર:

- પ્રાકૃતિક આપકાય: કુદરતી પાણીના રૂપમાં રહેલા જીવ (જેમ કે નદી, સરોવર, વરસાદનું પાણી) - અપ્રાકૃતિક આપકાય: મનુષ્ય દ્વારા બનાવવામાં આવેલ પાણી (જેમ કે રસોઈનું પાણી, દવાઈનું પાણી)

1. આકારના આધાર પર:

- સ્થૂળ આપકાય: દેખાઈ શકાય તેવી મોટી પાણીની બિંદુઓ અથવા ટપકીઓમાં રહેલા જીવ. - સૂક્ષ્મ આપકાય: આંખે દેખાઈ નથી તેમ છતાં પાણીના અણુઓમાં રહેલા જીવ.

જૈન શાસ્ત્રોમાં આપકાયને વિષે વિશેષ સૂચનાઓ આપવામાં આવે છે, કારણ કે પાણીમાં અતિસૂક્ષ્મ જીવ રહેલા હોય છે, અને તેને વિના જરૂર વાપરવું, ઉદ્યોગમાં કે રસોઈમાં ઉપયોગ કરવો પણ હિંસા ગણાય છે. તેથી જૈન ધર્મમાં પાણી छनડાઈને (પાણી છણવું) વાપરવાની પદ્ધતિ છે.

સારાંશ: આપકાય એટલે પાણીમાંથી ઉત્પન્ન થતા જીવ. તેમના બે મુખ્ય ભેદ છે:

1. પ્રકૃતિ પ્રમાણે — પ્રાકૃતિક અને અપ્રાકૃતિક
2. આકાર પ્રમાણે — સ્થૂળ અને સૂક્ષ્મ

જો વધુ વિગત જોઈએ તો તમે પૂછો.