Jain Knowledge
Menu
  • JainGPT
  • Jain Directory
    • Jain Tirthsthaans
    • Jain Sangeetkars
    • Jain Pandits
    • Jain Acharya
    • Jain Businessman
  • Jain Media
    • Jain Stavan
    • Jain Pachkhan
    • Jain Stories
    • Jain Sutras
    • Jain Facts / Concepts
  • Advertise with us
Jain Knowledge
login Register

Get In Touch

phone
info@jainknowledge.com

online support

phone
Mumbai

India

  • Home
  • Jain Questions
  • 45 Āgamas in simple Gujarati/Hindi names - the meaning of each Āgama
  • author Posted by
    Jain Follower

    45 Āgamas in simple Gujarati/Hindi names - the meaning of each Āgama

    4 months ago 42

    હાં, શ્વેતામ્બર પરંપરા મુજબ 45 આગમોના સરળ ગુજરાતી/હિન્દી નામ અને તેમનો અર્થ નીચે આપ્યો છે. આગમોનો અર્થ અહીં “શાસ્ત્રીય ગ્રંથ/ભગવાન મહાવીરના ઉપદેશનું સંકલન” એવો છે.

    1) 11 અંગ આગમ

    1. આચારાંગ સૂત્ર — સાધુના આચાર, સંયમ અને જીવનપદ્ધતિનું વર્ણન.
    2. સૂત્રકૃતાંગ સૂત્ર — જુદા મત-દર્શન અને જૈન સિદ્ધાંતોનું નિરૂપણ.
    3. સ્થાનાંગ સૂત્ર — વસ્તુઓને ગણતરી/વર્ગીકરણથી સમજાવતો ગ્રંથ.
    4. સમવાયાંગ સૂત્ર — સંખ્યાઓ અને વિષયોના સમૂહરૂપ વર્ણનવાળો ગ્રંથ.
    5. વ્યાખ્યાપ્રજ્ઞાપ્તિ / ભગવતી સૂત્ર — જ્ઞાન, તત્ત્વ અને પ્રશ્નોત્તરનું વિશાળ આગમ.
    6. જ્ઞાતાધર્મકથા સૂત્ર — ધર્મકથાઓ અને બોધપ્રદ કથાઓનો સંગ્રહ.
    7. ઉપાસકદશાંગ સૂત્ર — શ્રાવકોના દશ આદર્શ જીવનનું વર્ણન.
    8. અંતકૃર્દશાંગ સૂત્ર — મુક્તિ પામેલા ઉત્તમ આત્માઓનું વર્ણન.
    9. અનુત્તરૌપપાતિકદશાંગ સૂત્ર — ઉત્તમ દેવલોકમાં જન્મ પામનાર આત્માઓનું વર્ણન.
    10. પ્રશ્નવ્યાકરણ સૂત્ર — પ્રશ્નો અને તેમના જવાબો દ્વારા ધર્મબોધ.
    11. વિપાકસૂત્ર — કર્મના ફળ અને તેના પરિણામોનું વર્ણન.

    2) 12 ઉપાંગ આગમ

    1. ઔપપાતિક સૂત્ર — આત્માનો જન્મ, ગતિ અને ઉપપાતનું વર્ણન.
    2. રાજપ્રશ્નીય સૂત્ર — રાજા-પ્રશ્નો અને ધર્મચર્ચાનો ગ્રંથ.
    3. જીવાભિગમ સૂત્ર — જીવજંતુઓ અને જીવતત્ત્વનું વર્ણન.
    4. પ્રજ્ઞાપના સૂત્ર — તત્ત્વજ્ઞાન અને વિવિધ વિષયોની સમજણ.
    5. સૂર્યપ્રજ્ઞાપ્તિ — સૂર્યની ગતિ, રચના અને જૈન દૃષ્ટિએ તેનું વર્ણન.
    6. જંબૂદ્વીપ પ્રજ્ઞાપ્તિ — જંબૂદ્વીપની રચના અને ભૂગોળનું વર્ણન.
    7. ચંદ્રપ્રજ્ઞાપ્તિ — ચંદ્રની ગતિ અને રચનાનું વર્ણન.
    8. નરકાવલીકા — નરકગતિ અને દુઃખના કારણોનું વર્ણન.
    9. કલ્પાવતંસિકા — કલ્પલોક અને દેવજન્મનું વર્ણન.
    10. કલ્પિકલ્પિકા — દેવગતિ અને સ્વર્ગલોક સંબંધિત વર્ણન.
    11. પુષ્પિકા — પુષ્પક/દૈવી વિષય અને વર્ણનાત્મક આગમ.
    12. પુષ્પચૂલિકા — પુષ્પિકા સાથે સંબંધિત પૂરક ગ્રંથ.
    13. વૃષ્ટિસૂત્ર — વર્ષા, ઋતુ અને પ્રાકૃતિક વર્ણન.

    3) 10 પ્રકીર્ણક આગમ

    1. ચંદ્રવેદ્યક — જ્યોતિષ/તારાગણ અને ગણિતીય જ્ઞાન.
    2. દેવિંદ્રસ્તવ — દેવો અને ઇન્દ્રોની સ્તુતિ.
    3. ગણિવિદ્યામાં — ગણનાનો/ગણિતનો ખાસ જ્ઞાનગ્રંથ.
    4. મહાપ્રત્યાખ્યાન — મહાવ્રતો અને ત્યાગની પ્રેરણા.
    5. વીરસ્તવ — ભગવાન મહાવીરની સ્તુતિ.
    6. આતુરપ્રત્યાખ્યાન — અંતિમ ક્ષણે ધર્મસાધના અને ત્યાગનું માર્ગદર્શન.
    7. ભક્તપરિજ્ઞા — ભક્તિપૂર્વક તપ-સાધના અને નિષ્ઠા.
    8. તંદુલવૈચારિક — જીવન, શરીર અને અન્ન-વિચારણાનો ગ્રંથ.
    9. ચંદ્રાવલેધિકા — ચંદ્રસંબંધિત ગણના અને વિચાર.
    10. મરણવિભક્તિ — મૃત્યુના પ્રકારો અને તેનો વિચાર.

    4) 6 છેદસૂત્ર

    1. નિશીથ સૂત્ર — રાત્રિચર્યાનો, અનુશાસન અને પ્રાયશ્ચિત્તનો ગ્રંથ.
    2. મહાનિશીથ સૂત્ર — વિશેષ શિસ્ત, પ્રાયશ્ચિત્ત અને સાધના.
    3. વ્યવહાર સૂત્ર — સાધુ-સંઘના વ્યવહાર અને દંડ/પ્રાયશ્ચિત્તના નિયમો.
    4. આચારદશાંગ સૂત્ર — સાધુઆચારના દશ અધ્યાય.
    5. કલ્પ સૂત્ર — તીર્થંકરો, ભદ્રબાહુ અને સંઘાચારનું મહત્વપૂર્ણ વર્ણન.
    6. જીતકલ્પ સૂત્ર — પ્રાયશ્ચિત્ત અને સંઘશિસ્ત સંબંધિત ગ્રંથ.

    5) 4 મૂળસૂત્ર

    1. ઉત્તરાધ્યયન સૂત્ર — ઉપદેશ, વૈરાગ્ય અને મુક્તિમાર્ગનું મુખ્ય સૂત્ર.
    2. આવશ્યક સૂત્ર — દૈનિક આવશ્યક ક્રિયાઓ અને પ્રતિક્રમણનું આધાર સૂત્ર.
    3. દશવૈકાલિક સૂત્ર — સાધુજીવનના નિયમો અને દૈનિક આચાર.
    4. પિંડનિર્યુક્તિ — ભિક્ષાચર્યા અને આહાર સંબંધિત નિયમો.

    6) 1 ચૂલિકા

    1. નન્દી સૂત્ર — જ્ઞાન, શ્રુત અને આગમપરંપરાનું મહત્ત્વ.

    સરળ રીતે યાદ રાખવાની રીત

    • 11 અંગ = મુખ્ય આધારગ્રંથ
    • 12 ઉપાંગ = વધારાના વિવરણગ્રંથ
    • 10 પ્રકીર્ણક = વિવિધ વિષયોના નાના ગ્રંથ
    • 6 છેદસૂત્ર = સાધુઆચાર અને પ્રાયશ્ચિત્ત
    • 4 મૂળસૂત્ર = આધારભૂત મુખ્ય સૂત્ર
    • 1 ચૂલિકા = પરિપૂર્ણતા/જ્ઞાનવિષયક પૂરક સૂત્ર

    જો તમે ઇચ્છો તો હું આ જ 45 આગમોની ટૂંકી એકલાઇન ગુજરાતી યાદી અથવા ટેબલ ફોર્મમાં વધુ સરળ રીતે પણ આપી શકું છું.

    About Jain Knowledge

    JainGPT by JainKnowledge.com is India’s first AI-powered platform dedicated entirely to Jainism. Here, you can ask any question related to Jain Dharma — from rituals and history to philosophy and daily practices — and receive instant, accurate answers rooted in Jain principles.

    Our mission is to make Jain knowledge accessible to all, especially the next generation, through the power of technology. Whether you're a curious student or a lifelong seeker, JainGPT is your trusted digital guide for all things Jain.

    Authentic Jain knowledge, made simple and accessible for every generation.
    Follow Us
    Facebook ↗ Instagram ↗

    Stay connected for Jain knowledge, insights and community updates.

    Jain Knowledge

    JainGPT by JainKnowledge.com is India’s first AI-powered platform dedicated entirely to Jainism. Ask questions related to Jain Dharma, rituals, history, philosophy and daily practices, and receive answers rooted in Jain principles.

    Explore
    • JainGPT
    • Jain Directory
    • Jain Media
    • Advertise With Us
    • Disclaimer
    Our Mission

    Our mission is to make Jain knowledge accessible to all, especially the next generation, through the power of technology. Whether you're a curious student or a lifelong seeker, JainGPT is your trusted digital guide for all things Jain.

    info@jainknowledge.com Online support
    Mumbai India

    Copyright © 2026 Jain Knowledge

    Created by Katalyst Corp.