ચૈત્યવંદન ના પ્રકાર
જૈન પરંપરામાં ચૈત્યવંદનના પ્રકારો અલગ રીતે સમજાવવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે તેને આ રીતે સમજાવી શકાય:
1) નિત્ય ચૈત્યવંદન
- રોજ કરવામાં આવતું ચૈત્યવંદન
- જિનાલયમાં અથવા ઘરમાં ભગવંત સ્મરણ સાથે કરવામાં આવે છે
2) વિશેષ ચૈત્યવંદન
- તીર્થસ્થાન, જિનમંદિર, અથવા વિશેષ પર્વ-ઉપલક્ષે કરવામાં આવે છે
- ભાવ વધુ ઊંડો અને ભક્તિ વિશેષ હોય છે
3) આવશ્યક ચૈત્યવંદન
- પ્રતિક્રમણ, સામાયિક વગેરે આવશ્યક ક્રિયાઓ સાથે જોડાયેલું ચૈત્યવંદન
- આત્મશુદ્ધિ અને જિનભક્તિનું સાધન
4) પંચમંગલ ચૈત્યવંદન / સ્તુતિરૂપ ચૈત્યવંદન
- પંચપરમેષ્ઠીનું સ્મરણ કરીને કરવામાં આવતું વંદન
- મંગલ ભાવના અને વિનય પ્રધાન
5) આલોચના-પ્રાયશ્ચિત્ત સાથેનું ચૈત્યવંદન
- ભૂલ, અપરાધ અથવા અશુદ્ધિ પછી વિનયપૂર્વક કરવામાં આવતું ચૈત્યવંદન
- મનની શુદ્ધિ માટે મહત્વનું
સરળ રીતે કહીએ તો:
ચૈત્યવંદનના મુખ્ય બે ભાવ છે:- નિત્ય
- વિશેષ
અને કર્મવિધિ મુજબ તે આવશ્યક, સ્તુતિરૂપ, પ્રાયશ્ચિત્તરૂપ વગેરે રીતે પણ સમજાય છે.
જો તમે ઇચ્છો, તો હું ચૈત્યવંદનની સંપૂર્ણ વિધિ પણ સરળ શબ્દોમાં આપી શકું છું.