મહાવીર સ્વામીના શાસનમાં અભવિ એટલે અભવ્ય જીવ — એવા જીવો કે જેમને મોક્ષની યોગ્યતા નથી અને જેમની આત્મા ભવિષ્યમાં પણ સમ્યક્ દર્શન, સંયમ અને મોક્ષમાર્ગને સ્વીકારવાની ક્ષમતા પ્રાપ્ત કરતી નથી.

સરળ ભાષામાં:

• જે જીવો તીર્થંકર મહાવીરના ઉપદેશને સાંભળતા હોવા છતાં પણ આંતરિક રીતે મોક્ષમાર્ગમાં પ્રવેશી શકતા નથી.
• જેમની આત્મિક પરિપક્વતા હજુ પણ એવી નથી કે તેઓ સમ્યક્ શ્રદ્ધા અને સંયમને ધારણ કરી શકે.
• જૈન પરંપરા મુજબ આવા જીવોને અભવ્ય કહેવાય છે.

મહત્વની વાત:

• અભવ્ય જીવનો અર્થ “ખરાબ” જીવ એવો નથી, પરંતુ મોક્ષ-અયોગ્ય અવસ્થા ધરાવતો જીવ એવો છે.
• આ અવસ્થા અનાદિ-અનંત સંસારમાં રહી શકે છે, જ્યાં સુધી આત્મા એવી યોગ્યતા ન પામે.

મહાવીર શાસનમાં તેમનો સંબંધ:

• ભવ્ય જીવો ઉપદેશથી લાભ લઈને મુક્તિમાર્ગે આગળ વધે છે.
• અભવ્ય જીવો ઉપદેશ સાંભળે છતાં પણ મોક્ષમાર્ગ સ્વીકારી શકતા નથી.

જો તમે ઇચ્છો તો હું “ભવ્ય અને અભવ્ય વચ્ચેનો ફરક” પણ સરળ રીતે સમજાવી શકું.