હે નાથ!આપે છીંક ખાધી તે વખતે અમંગલ બોલ્યો,બીજાનું છીંકણી માંગલિક બોલ્યો તેનું કારણ શું?
જૈન દૃષ્ટિએ છીંક પોતે મંગલ કે અમંગલ નથી; તે તો શરીરની એક સ્વાભાવિક ક્રિયા છે. પણ લોકવ્યવહારમાં કેટલાક શબ્દો શકુન-અશકુન અથવા શુભ-અશુભ માન્યતાઓથી જોડાઈ ગયા છે.
કારણ એવું માનવામાં આવે છે કે:
- કોઈ છીંક ખાય ત્યારે ઘણા લોકો તેને અવરોધ, અસ્વસ્થતા અથવા અશુભ સંકેત સાથે જોડીને “અમંગલ” કહી દેતા હતા.
- બીજા વ્યક્તિની છીંક આવે ત્યારે શુભભાવ, આશીર્વાદ અથવા મંગળકામના તરીકે “મંગલિક” બોલવાનું ચલણ બન્યું.
- એટલે આ બોલવું શાસ્ત્રીય જૈન સિદ્ધાંતથી વધારે લોકરીતિ છે.
જૈન તત્ત્વ મુજબ સાચી વાત એ છે કે:
- મંગળ કે અમંગળ બહારની ઘટનામાં નથી,
- મંગળ તો શુભ ભાવ, સમ્યક્ દૃષ્ટિ, અને કર્મશુદ્ધિમાં છે.
અર્થાત્ છીંક પર બોલાતા આવા શબ્દો લોકચાલ છે; જૈન ધર્મમાં મુખ્ય મહત્વ ભાવ, અહિંસા, સત્ય અને સમ્યક્ આચરણનું છે.