સામાયિક (Samayik) એ જૈન ધર્મની મહત્વપૂર્ણ સાધના છે, જેમાં ભવ્ય આત્મા થોડો સમય માટે રાગ-દ્વેષ, સંસારિક કાર્ય, અને કળુષિત વિચારોથી દૂર રહીને સમભાવમાં રહે છે. સામાયિક દરમિયાન નીચે મુજબની સાધનાઓ થાય છે:

1. સમતા ભાવ: બધા પ્રાણીઓ પ્રત્યે સમતા અને દયાનો ભાવ પેદા થાય છે.
2. અહિંસા: મન, વચન અને કાયાથી સંપૂર્ણ અહિંસાનું પાલન થાય છે.
3. આત્મ-નિરીક્ષણ: પોતાનું ચિત્ત શુદ્ધ કરવાનું અને આત્મવિચાર કરવાનું અવસર મળે છે.
4. અનિત્ય ભાવના: સંસારની અસત્યતા અને અનિત્યતા વિશે મનન થાય છે.
5. પ્રશમન: મનની ઉથલપાથલ શાંત કરીને આત્મા પ્રત્યે એકાગ્રતા આવે છે.
6. પંચ અનુવ્રત પાલન: સામાયિક દરમિયાન ઘૃણિ, અસત્ય, ચોરી, કાયિક ભોગ અને અપરીગ્રહ જેવા પાંચ અનુવ્રતોથી સંપૂર્ણપણે દૂર રહેવામાં આવે છે.

સામાયિક એ મુખ્યત્વે આત્મશુદ્ધિ, સમતા અને અહિંસા સાધવાની ક્રિયા છે. આ સમયે પઠન, ધ્યાન, પ્રતિક્રમણ, સ્વાધ્યાય વગેરે પણ કરી શકાય છે. Thus, Samayik is a holistic sadhana encompassing equanimity, non-violence, self-reflection, and purity of thought, word, and deed.