જૈન શાસ્ત્રોમાં ગૌતમ બુદ્ધનો ઉલ્લેખ ઓછો મળવાનું મુખ્ય કારણ ઇતિહાસ લખવાનો હેતુ નહીં, પરંતુ મુક્તિ-માર્ગનું ઉપદેશ આપવાનો હેતુ છે.

જૈન દૃષ્ટિએ તેનું સરળ કારણ这样 છે:

1. શાસ્ત્રોનો કેન્દ્ર વિષય મહાવીર સ્વામીનું ઉપદેશ-માર્ગદર્શન છે

આગમો અને અન્ય જૈન ગ્રંથો મુખ્યત્વે તીર્થંકર, ગણધર, સાધુ-સાધ્વીાચાર, અહિંસા, સંયમ, કર્મ સિદ્ધાંત વગેરે પર જ ધ્યાન આપે છે. તેથી સમકાલીન અન્ય આચાર્યોની વિગતવાર નોંધ બહુ નથી.

1. જૈન ગ્રંથો encyclopedic ઇતિહાસ નથી

તેઓ “કોણ-ક્યારે શું કરતું હતું” એવો સંપૂર્ણ ઇતિહાસ લખવા માટે નથી. જે મુદ્દો મુક્તિ માટે ઉપયોગી હોય તે જ મુખ્યત્વે આવે છે.

1. બીજા દર્શનોનો ઉલ્લેખ પણ સીમિત અને પ્રસંગોપાત છે

જૈન શાસ્ત્રોમાં બૌદ્ધ, આજીવક, લોકાયત વગેરેના નામ ક્યારેક આવે છે, પણ સામાન્ય રીતે ચર્ચા તત્ત્વચિંતન અથવા વાદ-વિવાદના સંદર્ભમાં જ થાય છે. બધાના જીવનવર્ણન આપવું શાસ્ત્રનો હેતુ નથી.

1. મૌખિક પરંપરા અને પછીની સંપાદન પરંપરા

ઘણા આગમિક ગ્રંથો દીર્ઘ સમય સુધી મૌખિક રીતે સંરક્ષિત રહ્યા. પછી જે વિષયો સંઘ માટે સૌથી આવશ્યક હતા, તે જ વધુ સ્થિર રીતે સંકલિત થયા. તેથી અન્ય સમકાલીન વ્યક્તિઓના ઉલ્લેખ ઓછા રહી ગયા.

1. જૈન પરંપરામાં ભાર “અન્ય ધર્મોના વર્ણન” પર નહીં, “આત્મશુદ્ધિ” પર છે

જૈન શાસ્ત્રો કહે છે કે પરમ ધ્યેય પોતાના કર્મોનો ક્ષય અને મોક્ષ છે. એટલે બહારના આચાર્યોની ચર્ચા ગૌણ ગણાય છે.

સારાંશમાં: ગૌતમ બુદ્ધનો ઉલ્લેખ ઓછો છે કારણ કે જૈન શાસ્ત્રોનું લક્ષ્ય જૈન ધર્મનું તત્ત્વ અને સાધના છે, ન કે સમકાલીન તમામ ધાર્મિક નેતાઓનો વિસ્તૃત ઇતિહાસ.

જો તમે ઇચ્છો તો હું આ વિષયને આગમ, ઉત્તરાધ્યયન, ભગવતી સૂત્ર અથવા ઉત્તરપુરાણના દૃષ્ટિકોણથી પણ સમજાવી શકું છું.