જીવના 563 ભેદ જૈન શાસ્ત્રોમાં જીવજાતિના વર્ગીકરણ તરીકે બતાવવામાં આવે છે. તેનો મુખ્ય ભાવ એ છે કે સંસારના સર્વ જીવ પાંચ ઇન્દ્રિય, ચાર ઇન્દ્રિય, ત્રણ ઇન્દ્રિય, બે ઇન્દ્રિય, એક ઇન્દ્રિય અને અનિન્દ્રિય/અસંજ્ઞી વગેરે રૂપે અનેક ભેદોમાં વહેંચાયેલા છે.

સામાન્ય રીતે 563 ભેદની ગણતરી આ રીતે સમજાય છે:

• પૃથ્વીકાય — 7 ભેદ
• જલકાય — 2 ભેદ
• અગ્નિકાય — 3 ભેદ
• વાયુકાય — 2 ભેદ
• વનસ્પતિકાય — 40,000 ભેદ
• બેઇન્દ્રિય — 2,000 ભેદ
• તેઇન્દ્રિય — 2,000 ભેદ
• ચઉરેન્દ્રિય — 2,000 ભેદ
• પંચેન્દ્રિય — 8 લાખ ભેદ
• નારકી જીવ — 7 ભેદ
• તિર્યંચ પંચેન્દ્રિય — અનેક ભેદ
• માનવ — 2 ભેદ
• દેવ — 4 ભેદ

પરંતુ ધ્યાન રહે કે 563 ભેદની ગણતરી અલગ-અલગ પરંપરા અને ગ્રંથોમાં થોડી અલગ રીતે રજૂ થઈ શકે છે. ક્યારેક આ સંખ્યા જીવોના પ્રકાર, ક્યારેક યોનિ/જન્મસ્થાન, અને ક્યારેક અવસ્થાઓના આધારે સમજાવવામાં આવે છે.

જો તમે ઇચ્છો તો હું 563 ભેદની સંપૂર્ણ પરંપરાગત ગણતરી જૈન શૈલીમાં ક્રમબદ્ધ રીતે પણ આપી શકું છું.