આત્મા શૂ છે
જૈન ધર્મ મુજબ આત્મા એટલે ચેતન તત્ત્વ — જે જાણે છે, જુએ છે, અનુભવે છે અને કર્મ બંધનથી બંધાય પણ શકે છે અને મુક્ત પણ થઈ શકે છે.
સાધારણ શબ્દોમાં:
- આત્મા શરીર નથી
- આત્મા ઇન્દ્રિયો નથી
- આત્મા વિચાર કરનાર અને જ્ઞાતા-દ્રષ્ટા તત્ત્વ છે
- આત્મા અનંત જ્ઞાન, અનંત દર્શન, અનંત સુખ અને અનંત શક્તિ સ્વરૂપ છે, પરંતુ કર્મોના આવરણથી આ ગુણો ઢંકાઈ જાય છે
જૈન માન્યતા મુજબ:
- દરેક જીવમાં આત્મા છે
- આત્મા અજર, અમર, અવિનાશી છે
- કર્મોના કારણે આત્મા સંસારમાં ભટકે છે
- સમ્યક દર્શન, સમ્યક જ્ઞાન, સમ્યક ચારિત્રથી આત્મા શુદ્ધ થઈને મોક્ષ પામે છે
સરળ રીતે કહીએ તો: જે “હું છું”, “મને ખબર પડે છે”, “મને સુખ-દુખ અનુભવાય છે” — તે આત્માનો અનુભવ છે.
જો જોઈએ તો હું આત્માનું જૈન દૃષ્ટિએ વધુ સરળ અર્થમાં પણ સમજાવી શકું છું.