Answer

જૈન પરંપરામાં માસ્તુષ મુનિ (ક્યાંક માસતુસ મુનિ તરીકે પણ લખાય છે) ની કથા ખૂબ પ્રસિદ્ધ છે. તેમની કથા સાચી શ્રદ્ધા, ભાવના અને રાગ-દ્વેષ પર વિજયનું સુંદર ઉદાહરણ આપે છે. ( jainonline.org)

Explanation

કથાનુસાર પાટલીપુત્રમાં બે ભાઈઓ વેપાર કરતા હતા. ધર્મદેશના સાંભળી બંનેએ દીક્ષા લીધી. એક ભાઈએ શાસ્ત્રોનો ઊંડો અભ્યાસ કર્યો અને આચાર્ય પદ સુધી પહોંચ્યા, પણ સતત વાંચન-વાચના અને જવાબદારીઓથી થાકી ગયા. એક વખત તેમને લાગ્યું કે તેમનો અભણ ભાઈ તો વધુ નિરાંતે અને સુખી છે. આવા વિચારો આવતા તેઓ ઉપાશ્રય છોડીને બહાર નીકળી ગયા, પણ એક શણગારેલા થાંભલાને જોઈ તેમને સમજાયું કે જે રીતે લોકો સાથે હોય ત્યારે જ શોભા હોય છે, એ જ રીતે સાધુને પણ સંઘ અને ધર્મ સાથે રહેવું જોઈએ. આ સમજ સાથે તેઓ પાછા ફર્યા. ( jainonline.org)

પછીના જન્મમાં તેઓ એક રબારીને ત્યાં પુત્રરૂપે જન્મ્યા. યુવાન થયા પછી વૈરાગ્ય થયો અને ફરી દીક્ષા લીધી. બાદમાં અભ્યાસ વખતે એક સૂત્ર યાદ ન રહેતાં ગુરુએ તેમને “મા રુસ, મા તુષ” — અર્થાત્ રોષ ન કર, રાગ ન કર — એવી શીખ આપી. તેઓ એ શબ્દોને જપતા રહ્યા, પણ જીભે તે “માસ્તુષ” રૂપે ઉચ્ચારાયું. છતાં તેઓએ તેના અર્થને પકડી લીધો અને ગુરુની આજ્ઞાને શ્રદ્ધાપૂર્વક પાળી. વર્ષો સુધી તપ, આત્મનિંદા અને ભાવના કરીને તેઓએ અંતે કેવલજ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું અને મુક્તિ પામી. ( jainonline.org)

Spiritual Understanding

આ કથા જૈન ધર્મમાં ખૂબ ઊંડો સંદેશ આપે છે:

• શબ્દ કરતાં ભાવના મોટી છે
• સાચી શ્રદ્ધા સાધનાને શક્તિ આપે છે
• રાગ અને દ્વેષનો ત્યાગ જ આત્મશુદ્ધિનો માર્ગ છે
• ગમ્મે તેવી અક્ષર ભૂલ હોય, પણ અર્થ અને ભાવ શુદ્ધ હોય તો આત્મકલ્યાણ શક્ય છે ( jainqq.org)

Takeaway

માસ્તુષ મુનિની કથા આપણને શીખવે છે કે જપનો સાચો સાર ઉચ્ચારણમાં નહીં, પરંતુ ભાવમાં છે. જો મનમાં વૈરાગ્ય, ક્ષમા અને સમભાવ હોય, તો આત્મા ઉન્નતિ તરફ આગળ વધે છે. ( jainqq.org)