Dvadash sangi atle su
103
દ્વાદશાંગી (દ્વાદશાંગી) એ જૈન ધર્મના અગત્યના ગ્રંથોનું સમૂહ છે. "દ્વાદશ" એટલે બાર (12) અને "અંગ" એટલે અંગો અથવા વિભાગો. દુશ્રાંગી એટલે બાર અંગો ધરાવતા ગ્રંથો.
મૂળ જૈન પરંપરા અનુસાર, ભગવાન મહાવીર સ્વામીએ પોતાના શ્રાવક-શ્રાવિકાઓ અને મૌનિ-મુનિઓને જે ઉપદેશ આપ્યો, તે બધું અગમ તરીકે ઓળખાય છે. આ અગમ ૧૨ અંગોમાં વિભાજિત કરવામાં આવેલ છે, જેને દ્વાદશાંગી કહે છે.
આ બાર અંગો નીચે મુજબ છે:
- આચારાંગ
- સૂત્રકૃતાંગ
- સ્થાનાંગ
- સંયુક્તાંગ
- વ્યાખ્યાપ્રજ્ઞાપ્તિ (ભગવતી સૂત્ર)
- જ્ઞાતાધર્મકથા
- ઉપાસકદશાંગ
- અંતકૃતદશાંગ
- અન્તરાદશાંગ
- પ્રતિશ્રુતા સ્કંદ
- વિપાક સૂત્ર
- દૃષ્ટિવાદ
સમયના પ્રવાહે, જૈન મત અનુસાર, પૌરાણિક દ્વાદશાંગીમાંથી આજે મોટા ભાગના અંગો ઉપલબ્ધ નથી, માત્ર થોડા અંગો જ મળતાં રહ્યા છે.
સંક્ષિપ્તમાં, દ્વાદશાંગી એટલે જૈન ધર્મના મૂળ ૧૨ અંગો ધરાવતા ગ્રંથો.