Answer

ઉપાદાન નો સરળ અર્થ છે મૂળ કારણ અથવા અંદરના અંદર રહેલું કારણ. જૈન દાર્શનિક ભાષામાં, કોઈ વસ્તુ બનવામાં જે મૂળ સામગ્રી કે આંતરિક શક્તિ કામ કરે છે, તેને ઉપાદાન કહેવાય છે.

Explanation

સરળ ભાષામાં સમજીએ તો:

• માટીમાંથી ઘડો બને છે, તો માટી ઘડાનું ઉપાદાન કારણ છે.
• સોનુંમાંથી આભૂષણ બને છે, તો સોનું તેનો ઉપાદાન છે.
• કોઈ કાર્ય થવામાં જે મૂળ તત્વ બદલાઈને નવી વસ્તુ બનાવે છે, તે ઉપાદાન કહેવાય.

જૈન દર્શનમાં ઉપાદાનનો અર્થ ઘણી વાર આંતરિક કારણ એવો પણ લેવાય છે. અર્થાત, કોઈ પરિણામ થવા માટે માત્ર બહારનું કારણ પૂરતું નથી; અંદર યોગ્ય ક્ષમતા, દ્રવ્ય, અને ભાવ પણ હોવા જોઈએ.

Spiritual Understanding

જૈન ધર્મમાં ઉપાદાન સમજવાથી એક મહત્વની વાત સ્પષ્ટ થાય છે:

• ફેરફાર અંદરથી શરૂ થાય છે
• બહારના સહાયક કારણો હોય, પણ મુખ્ય શક્તિ અંદરથી આવે છે
• આત્માના વિકાસ માટે પણ અંતરંગ પ્રયત્ન, ભાવ, અને પુરુષાર્થ જરૂરી છે

અર્થાત, સારા પરિણામ માટે બહારની પરિસ્થિતિ ઉપરાંત આપણી આંતરિક તૈયારી ખૂબ મહત્વપૂર્ણ છે.

Takeaway

ઉપાદાન = મૂળ કારણ / આંતરિક કારણ / જે વસ્તુમાંથી નવી વસ્તુ બને તે મૂળ તત્વ. સરળ રીતે કહીએ તો, જે અંદરથી કાર્યનું મૂળ બને, તે ઉપાદાન.