અર્થ

આ પંક્તિનો સરળ અર્થ એવો થાય છે:

“સ્વામીના દર્શન જેટલું પવિત્ર નિમિત્ત બીજું નથી. પણ જો અંદરનું ઉપાદાન એટલે કે શુદ્ધ ભાવ, યોગ્ય તૈયારી અને યોગ્ય પાત્રતા ન હોય, તો માત્ર નિમિત્તથી કામ સિદ્ધ થતું નથી. અટલે દોષ કોઈ બહારની વસ્તુમાં નથી; અસર આપણા આંતરિક ભાવ અને પુરુષાર્થ પર આધારિત છે. સ્વામીની સેવા અને ઉપાસના કરવાથી મન વધુ નજીક અને સરળ બને છે.”

સાદી ભાષામાં સમજાવટ

આ પંક્તિમાં ત્રણ મુખ્ય ભાવ છે:

• નિમિત્ત = બહારનું સહાયક કારણ
• ઉપાદાન = અંદરનું મુખ્ય કારણ, એટલે આપણા ભાવ, પાત્રતા, શુદ્ધિ
• સ્વામી સેવા = ગુરુ અથવા પરમાત્માની સેવા-ભક્તિ

એનો અર્થ એ છે કે:

• સારા સંયોગ મળે તો લાભ થાય છે.
• પણ જો અંદરથી ભાવ શુદ્ધ ન હોય, તો સારા સંયોગ હોવા છતાં ફળ પૂરું મળતું નથી.
• અને સ્વામીના દર્શન, સેવા, ભક્તિ મનને શુદ્ધ કરે છે.
• તેથી સાધના સરળ બને છે.

જૈન ભાવ

જૈન ધર્મમાં મુખ્ય વાત એ છે કે:

• બહારનું કારણ મદદરૂપ છે
• પણ અંદરનો ભાવ સૌથી મહત્વનો છે

અર્થાત્, માત્ર મંદિર, ગુરુ, ઉપદેશ કે પરિસ્થિતિ પૂરતી નથી. જો આપણા અંદર સમ્યક ભાવ, વિનય, શ્રદ્ધા અને પુરુષાર્થ હશે, તો જ સાચો લાભ થશે.

ટૂંકમાં સાર

સારી બહારની પરિસ્થિતિ મદદ કરે છે, પણ સાચો ફેરફાર આપણા અંદરના શુદ્ધ ભાવથી થાય છે. સ્વામીની સેવા અને દર્શન મનને શુદ્ધ કરીને સાધનાને સરળ બનાવે છે.

જો ઈચ્છો તો હું આ પંક્તિનો શબ્દશઃ અર્થ પણ આપી શકું.