Answer

પ્રમોદ ભાવના એટલે બીજાના ગુણો, સદ્ગુણો અને ધર્મ-પ્રગતિ જોઈને આનંદ અનુભવવો. જેનાં જીવનમાં પ્રમોદ ભાવના હોય, તે બીજા કોઈની ઉન્નતિથી ઈર્ષ્યા કરતો નથી, પણ મનથી પ્રસન્ન થાય છે.

પ્રવચન

જૈન ધર્મમાં ભાવનાનો ખૂબ મહત્ત્વ છે. મન શુદ્ધ હોય તો જીવન પણ શુદ્ધ બને છે. એમાં પ્રમોદ ભાવના એક સુંદર અને ઉચ્ચ ભાવ છે.

જ્યારે આપણે કોઈ સાધુ-સાધ્વી, શ્રાવક-શ્રાવિકા, કે સામાન્ય વ્યક્તિમાં પણ સદ્ગુણ જોઈએ, ત્યારે મનમાં ઈર્ષ્યા ન થવી જોઈએ. એના બદલે વિચારવું જોઈએ:

• આ વ્યક્તિમાં ક્ષમા છે, અહિંસા છે, નમ્રતા છે — ખૂબ સારું.
• આ વ્યક્તિએ તપ, જપ, સ્વાધ્યાય, સેવા કે દાનમાં પ્રગતિ કરી છે — ખૂબ આનંદની વાત છે.
• બીજા ધર્મ માર્ગે આગળ વધે છે — એ જોઈને આપણું હૃદય પ્રસન્ન થવું જોઈએ.

આ જ પ્રમોદ ભાવના છે.

ઈર્ષ્યા મનને દૂષિત કરે છે. પરંતુ પ્રમોદ ભાવના મનને નિર્મળ બનાવે છે. જ્યારે આપણે બીજાના ગુણોની પ્રશંસા કરીએ છીએ, ત્યારે અંદરથી અહંકાર ઓગળે છે. એટલે પ્રમોદ ભાવના માત્ર બીજાને માન આપવાની ભાવના નથી, પરંતુ પોતાના આત્માને હળવું, શુદ્ધ અને ઉન્નત બનાવવાનો માર્ગ છે.

જૈન દૃષ્ટિએ દરેક આત્મા પોતાના પુરુષાર્થથી આગળ વધે છે. જો કોઈ આગળ વધે છે, તો તેને જોઈને ખુશ થવું જોઈએ. એમાં જ સાચી ઉદારતા છે. એમાં જ સમભાવ છે. એમાં જ દયા અને મૈત્રીનું સુંદર સ્વરૂપ છે.

Spiritual Understanding

પ્રમોદ ભાવના આત્માને ત્રણ મોટા દોષોથી બચાવે છે:

• ઈર્ષ્યા
• અહંકાર
• સ્પર્ધાની ખોટી ભાવના

જ્યારે મનમાં પ્રમોદ ભાવના વિકસે છે, ત્યારે:

• બીજાના ગુણો દેખાવા લાગે છે
• પોતાના દોષો સમજાવા લાગે છે
• મનમાં શાંતિ વધે છે
• સંબંધોમાં મધુરતા આવે છે
• ધર્મભાવ મજબૂત બને છે

આ ભાવના સાધના માટે પણ ખૂબ ઉપયોગી છે, કારણ કે જે બીજાના સત્કર્મોથી પ્રસન્ન થાય છે, તે પોતે પણ સત્કર્મ તરફ પ્રેરાય છે.

Takeaway

પ્રમોદ ભાવના એટલે “બીજાનું સારા કામ જોઈને આનંદ કરવો.” જ્યાં પ્રમોદ છે, ત્યાં ઈર્ષ્યા નથી. જ્યાં પ્રમોદ છે, ત્યાં શુદ્ધ મન છે. અને જ્યાં શુદ્ધ મન છે, ત્યાં ધર્મનો પ્રકાશ છે.

જો તમે ઈચ્છો, તો હું આ જ વિષય પર વધુ સુંદર, ભાષણરૂપ 2-3 મિનિટનું પૂર્ણ પ્રવચન પણ ગુજરાતી માં લખી આપી શકું.