Answer

નિમિત નો અર્થ છે કારણ, સહાયક પરિસ્થિતિ, અથવા એવું સાધન જેના કારણે કોઈ પરિણામ દેખાય.

જૈન ધર્મમાં “નિમિત” એ તે બાહ્ય કારણને કહે છે જે કોઈ ઘટનામાં સહાયક બને છે, પરંતુ મૂળ કારણ નથી.

Explanation

સરળ ભાષામાં સમજીએ તો:

• જ્યારે કોઈ કાર્ય બને છે, ત્યારે તેના માટે આંતરિક કારણ અને બાહ્ય કારણ બંને હોય છે.
• નિમિત એટલે બાહ્ય સહાયક કારણ.
• ઉદાહરણ તરીકે:

- માટીનો ઘડો બનવા માટે કુંભાર નિમિત છે. - ઘડાનો મૂળ પદાર્થ માટી છે. - એટલે ઘડો બનવામાં કુંભાર “નિમિત” કહેવાય.

જૈન દર્શનમાં:

• જીવની પોતાની ભાવના, કર્મ અને પ્રયત્ન મુખ્ય છે.
• બહારની વ્યક્તિ કે વસ્તુ માત્ર નિમિત બની શકે છે.
• એટલે કોઈ પણ શુભ કે અશુભ પરિણામ માટે માત્ર બહારના કારણને સંપૂર્ણ જવાબદાર માનવામાં આવતું નથી.

Spiritual Understanding

જૈન ધર્મમાં “નિમિત” સમજવાથી આપણને આ શીખ મળે છે:

• બીજાને દોષ આપવા કરતાં પોતાના કર્મ અને અંતરંગ ભાવ પર ધ્યાન આપવું.
• બહારની પરિસ્થિતિ માત્ર સહાયક છે, પણ અંતિમ જવાબદારી પોતાના આત્મા પર છે.
• તેથી સાધના, સંયમ અને સમ્યક દૃષ્ટિથી જીવન જીવવું જોઈએ.

Takeaway

નિમિત એટલે સહાયક બાહ્ય કારણ. જૈન ધર્મમાં સાચી સમજ એ છે કે પરિણામનો મૂળ આધાર આપણાં કર્મ, ભાવ અને પ્રયત્ન પર રહે છે.