જવાબ

મહાવીર પ્રભુની નિર્વાણ ભૂમિ પાવાપુરી હતી. પરંપરાગત અને ઐતિહાસિક રીતે તે કોઈ એક વ્યક્તિની “ખાસ ખાનગી માલિકી” તરીકે જાણીતી નથી; તે સમયના મલ્લ ગણરાજ્યના ક્ષેત્રમાં આવતી ભૂમિ હતી.

સમજૂતી

• મહાવીર પ્રભુએ પાવાપુરીમાં નિર્વાણ મેળવ્યું હતું.
• તે સમયના રાજકીય પરિપ્રેક્ષ્યમાં આ વિસ્તાર મલ્લ ગણરાજ્ય સાથે જોડાયેલો હતો.
• તેથી “માલિક કોણ હતા?” એ પ્રશ્નનો ચોક્કસ એક નામથી જવાબ મળતો નથી.
• યોગ્ય રીતે કહીએ તો, આ ભૂમિ ઐતિહાસિક રીતે મલ્લ પ્રદેશ હેઠળ હતી.

આધ્યાત્મિક સમજ

જૈન પરંપરામાં નિર્વાણ ભૂમિ કોઈ સામાન્ય જમીન નથી; તે તીર્થભૂમિ બની જાય છે. એટલે ત્યાંનો મહત્ત્વ “માલિકી” કરતાં વધુ “પવિત્રતા” નો છે. પાવાપુરી આજે પણ ભગવાન મહાવીરના મહાનિર્વાણની સ્મૃતિ તરીકે અત્યંત પવિત્ર માનવામાં આવે છે.

નિષ્કર્ષ

સાદા શબ્દોમાં: મહાવીર પ્રભુની નિર્વાણ ભૂમિ પર કોઈ એક વ્યક્તિગત માલિકનો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ નથી; તે મલ્લ ગણરાજ્યના ક્ષેત્રમાં આવેલી પવિત્ર ભૂમિ હતી.