જૈન દર્શન મુજબ "સ્થિર સંઘટનનો નિયમ" (Sthira Saghatan ka Niyam) એ તત્વચર્ચામાં મહત્વપૂર્ણ છે. આ નિયમ કહે છે કે કોઈ પણ પદાર્થ (દ્રવ્ય)ના ગુણ અને પર્યાયોમાં પરિવર્તન થતું રહે છે, પણ દ્રવ્ય સ્વરૂપે તેનું મૂળ સ્વરૂપ (સ્વભાવ) સ્થિર અને અવિનાશી રહે છે.

ગુજરાતીમાં સમજાવટ:

સ્થિર સંઘટનનો નિયમ કહે છે કે દરેક દ્રવ્યમાં એક શુદ્ધ અને સ્થિર સ્વરૂપ રહેલું છે, જે ક્યારેય નાશ પામતું નથી. દ્રવ્યમાં પર્યાય અને ગુણોમાં સતત ફેરફાર થતા રહે છે, પણ તેનું મૂળ સ્વરૂપ (દ્રવ્યપણા) અખંડિત અને અવિનાશી રહે છે.

ઉદાહરણ તરીકે, સોનાની ચુડીઓ, ગુલાબની પાંદડીઓ, વગેરેમાં રૂપ અને અવસ્થા બદલાય છે, પણ સોનાનું દ્રવ્ય સ્વરૂપ તે જ રહે છે.

જૈન તત્વજ્ઞાન અનુસાર, આ નિયમથી દ્રવ્યની અવિનાશીતા અને તેના સ્વરૂપની સ્થિરતા સમજાય છે.

મુખ્ય મુદ્દા:

• દ્રવ્યનું મૂળ સ્વરૂપ સ્થિર (અવિનાશી) છે.
• ગુણ અને પર્યાયોમાં બદલાવ આવતો રહે છે.
• દ્રવ્ય સ્વરૂપ ક્યારેય નાશ પામતું નથી.

આ નિયમ જૈન તત્વચર્ચામાં દ્રવ્યની અસલી ઓળખ અને તેના સ્વરૂપની સ્થિરતા સમજાવવા માટે અગત્યનો છે.