મનુષ્ય ભવ ના ૧૦ દુર્લભ દૃષ્ટાંત

Posted by

Jain Follower

2 weeks ago 7

મનુષ્ય ભવની દુર્લભતા સમજાવવા માટે જૈન ઉપદેશમાં કેટલાક સુંદર દૃષ્ટાંતો આપવામાં આવે છે. નીચે ૧૦ પ્રચલિત દૃષ્ટાંતો સરળ ભાષામાં આપ્યા છે:

સમુદ્રમાં તરતું ચક્ર અને વર્ષો પછી એક વાર ઉપર આવતો કાચબો — બંનેનું એકસાથે મેળ થવો બહુ દુર્લભ છે. તેમ મનુષ્ય ભવ મળવો દુર્લભ છે.

વિશાળ મેરુ પર્વત પર સરસવનો દાણો બરાબર જ્યાં જોઈએ ત્યાં પડી જાય, એ અત્યંત દુર્લભ ઘટના છે.

વિશાળ સમુદ્રમાં સોય મળી જાય અને તેમાં સૂત્ર પસાર થાય — એવો સંયોગ અત્યંત દુર્લભ છે. મનુષ્ય જન્મ પણ એવો જ દુર્લભ છે.

જ્યાં કશું દેખાતું નથી, ત્યાં કાળી સોય શોધવી કેટલી અઘરી છે, તેમ સારો મનુષ્ય ભવ મેળવવો અઘરો છે.

ઘણા સામાન્ય પથ્થરો વચ્ચે સાચું રત્ન ઓળખવું મુશ્કેલ છે. તેમ લાખો જીવમાં મનુષ્ય ભવનું મૂલ્ય ઓળખવું મુશ્કેલ છે.

મોટાં ઢગલામાંથી એક ખાસ વસ્તુ શોધવી દુર્લભ છે. તેવી રીતે સદ્ભાવ અને સદ્ગતિ સાથેનો માનવ જન્મ દુર્લભ છે.

એકવાર હાથમાંથી છૂટેલું ફૂલ પાછું મેળવવું જેમ અઘરું છે, તેમ દુર્લભ માનવ ભવ પાછો મળવો અઘરો છે.

લાખોમાંથી ચોક્કસ ઓળખાણ મળવી દુર્લભ છે. તેમ જીવને માનવ અવસ્થા અને ધર્મમાર્ગ મળવો દુર્લભ છે.

પાણીનું એક બિંદુ સોયની અણી પર ટકાવી રાખવું બહુ અઘરું છે. તેમ માનવ જીવનને પવિત્ર અને અર્થપૂર્ણ રાખવું અતિ મહત્વનું છે.

દુર્લભ તક, યોગ્ય સંજોગ, અને સદ્ગુરુનો માર્ગ એકસાથે મળવું કલ્પવૃક્ષ જેવી ઘટના છે. એ જ રીતે મનુષ્ય ભવ મળવો મહાન સૌભાગ્ય છે.

જૈન ધર્મમાં મનુષ્ય ભવને ખૂબ મહત્ત્વ આપવામાં આવ્યું છે, કારણ કે:

માત્ર મનુષ્ય જન્મમાં જ વિવેક, ધર્મચિંતન, અને મોક્ષમાર્ગની સાધના શક્ય છે.
આ જન્મમાં જ આપણે અહિંસા, સંયમ, તપ, અને સમ્યગ્દર્શન તરફ વધી શકીએ છીએ.
તેથી મનુષ્ય ભવનો સાચો લાભ ધર્મ, દયા, સંયમ અને આત્મકલ્યાણમાં લેવો જોઈએ.

મનુષ્ય ભવ મળવો અતિ દુર્લભ છે, અને તે પણ ધર્મમાર્ગ મળવો વધુ દુર્લભ છે. તેથી આ જીવનને વ્યર્થ ન જવા દેવું જોઈએ, અને આત્મસાધના તરફ આગળ વધવું જોઈએ.

જો તમે ઈચ્છો, તો હું આ જ વિષયને શ્લોક/ગાથા સ્વરૂપે પણ આપી શકું છું.