Answer

મોહનીય કર્મના મુખ્ય 2 ભેદ છે:

1. દર્શન મોહનીય કર્મ
2. ચારિત્ર મોહનીય કર્મ

Explanation

મોહનીય કર્મ આત્માને મોહ, ભ્રમ, આસક્તિ અને વિકૃતિ તરફ ખેંચે છે. આ કર્મ આત્માના સાચા જ્ઞાન અને સાચા આચરણને ઢાંકી દે છે.

1) દર્શન મોહનીય કર્મ

આ કર્મ સમીક દૃષ્ટિ એટલે કે સાચી શ્રદ્ધા પર અસર કરે છે. તેના 3 ભેદ જણાવવામાં આવે છે:

• મિથ્યાત્વ મોહનીય
• મિશ્ર મોહનીય
• સમ્યક્-મિથ્યાત્વ મોહનીય

2) ચારિત્ર મોહનીય કર્મ

આ કર્મ સાચા આચરણ અને સંયમમાં વિઘ્ન ઊભું કરે છે. તેના મુખ્ય બે ભાગ ગણાય છે:

• કષાય મોહનીય

- ક્રોધ - માન - માયા - લોભ

• નોકષાય મોહનીય

- હાસ્ય - રતિ - અરતિ - ભય - શોક - જુગુપ્સા - પુરુષવેદ - સ્ત્રીવેદ - નપુંસકવેદ

Spiritual Understanding

મોહનીય કર્મ આત્માને સત્યથી દૂર કરે છે. તે કારણે માણસને લાગે છે કે અસ્થાયી વસ્તુઓ જ સાચી સુખદાયી છે. જ્યારે મોહ ઓછો થાય છે, ત્યારે:

• શ્રદ્ધા શુદ્ધ બને છે
• આચરણ શુદ્ધ બને છે
• વૈરાગ્ય વધે છે
• મોક્ષમાર્ગ સ્પષ્ટ થાય છે

Takeaway

મોહનીય કર્મના 2 મુખ્ય ભેદ છે — દર્શન મોહનીય અને ચારિત્ર મોહનીય. જૈન ધર્મમાં આ કર્મને સૌથી શક્તિશાળી બંધનકારી કર્મોમાંથી એક માનવામાં આવ્યું છે, કારણ કે તે આત્માની સાચી દૃષ્ટિ અને સાચા આચરણને ઢાંકી દે છે.