જૈન ધર્મ અનુસાર "મુક્ત" એ અર્થમાં છે – જે આત્મા સંસારના બંધનમાંથી સંપૂર્ણપણે મુક્ત (મોક્ષપ્રાપ્ત) થયા હોય. આવા મુક્ત આત્માઓને "સિદ્ધ" કહેવાય છે.

"એકલા મુક્ત" એટલે કોઈ વ્યક્તિએ પોતાની જાતે સાધના કરીને, કોઈ ગુરુ અથવા માર્ગદર્શન વિના, મોક્ષ પ્રાપ્ત કરી હોય. જૈન પરંપરા અનુસાર, પહેલા તીર્થંકર શ્રી આદિનાથ (ઋષભદેવ) એકલા મુક્ત (સ્વયંસમ્બુ) થયા હતા. એમણે પોતે જ તપ અને જ્ઞાન દ્વારા મોક્ષનો માર્ગ શોધ્યો, પછીથી એ માર્ગ બીજા માટે બતાવ્યો. આવા મુક્તને "કેવલી જ્ઞાની" પણ કહે છે.

સાંપ્રત સમયમાં, દરેક યુગમાં પ્રથમ તીર્થંકર પોતે સાધના કરીને એકલા મુક્ત થાય છે; બાકીના તીર્થંકરો અને મુમુક્ષુઓ એના માર્ગે ચાલે છે.

અત્યારે મોક્ષમાં ગયેલા સર્વે આત્માઓ (સિદ્ધો) મુક્ત છે, પણ "એકલા મુક્ત" તરીકે પહેલા તીર્થંકરનો ઉલ્લેખ થાય છે.