જૈન ધર્મ અનુસાર, બંધનાવસ્થા એ એક એવી અવસ્થા છે જેમાં જીવ પોતાના કર્મોના બંધનમાં બંધાયેલો રહે છે. જ્યારે જીવ પોતાનાં કુદરતી આત્મ સ્વરૂપને ભૂલી જાય છે અને કર્મોના બંધનમાં ફસાઈ જાય છે, ત્યારે એ બંધનાવસ્થામાં કહેવાય છે.

જૈન તત્વજ્ઞાન અનુસાર, મૃત્યુ એ આત્માનું શરીર છોડવું છે, પણ આત્મા અજીવ છે, એટલે કે એ ક્યારેય નાશ પામતો નથી. બંધનાવસ્થામાં મૃત્યુ પામે છે, તેનો અર્થ એ છે કે જીવ જન્મ અને મૃત્યુના ચક્રમાં બંધાયેલો રહે છે—મુક્તિ પ્રાપ્ત ન થાય ત્યાં સુધી એ અવસ્થા યથાવત રહે છે.

જૈન દર્શન પ્રમાણે, બંધનાવસ્થામાં મૃત્યુ પામનાર જીવ ફરીથી જન્મ લે છે, કારણ કે એણે કર્મ બંધન તોડી નાંખ્યું નથી અને મોક્ષ પ્રાપ્ત કર્યું નથી. મોક્ષ પ્રાપ્ત કરનાર જ આત્મા જન્મ-મૃત્યુના બંધનમાંથી મુક્ત થાય છે.

સારાંશરૂપે: બંધનાવસ્થામાં મૃત્યુ પામનાર આત્મા પુનર્જન્મ લઈ પરિભ્રમણ ચાલુ રાખે છે, કારણ કે એણે કર્મ બંધન તોડી મુક્યા નથી.