Answer

“સંસઠાણ” સામાન્ય રીતે જૈન પરિભાષામાં “સંસ્થાન” માટે વપરાય છે. તેનો અર્થ થાય છે શરીરનું બંધારણ, આકાર અથવા રચના.

Explanation

જૈન ધર્મમાં સંસ્થાન એટલે જીવના શરીરની રચના કેવી છે તે. એમાં શરીરનો આકાર, પ્રમાણ, ગોઠવણ અને દેખાવનો પ્રકાર સમાવવામાં આવે છે.

જૈન ગ્રંથોમાં સંસ્થાનના વિવિધ પ્રકારોનું વર્ણન મળે છે, જેમ કે:

• સમચોરસ સંસ્થાન
• નિષેધ સંસ્થાન
• ગોળાકાર અથવા અન્ય પ્રકારની રચના

આ બધું શરીરની બાહ્ય રચના સાથે સંબંધિત છે.

Spiritual Understanding

જૈન દૃષ્ટિએ શરીર આત્મા નથી, પરંતુ કર્મોના આધારે મળેલ એક આવરણ છે. સંસ્થાનનો ભેદ બતાવે છે કે જીવને મળતું શરીર તેના પૂર્વ કર્મો સાથે જોડાયેલું છે.

અર્થાત્:

• શરીરનું રૂપ સ્થાયી નથી
• આત્માનું સાચું સ્વરૂપ અલગ છે
• સંસ્થાન માત્ર કર્મજન્ય એક સ્થિતિ છે

Takeaway

સંસઠાણ/સંસ્થાન એટલે શરીરનો આકાર અને રચના. જૈન ધર્મમાં તે કર્મના પરિણામરૂપ માનવામાં આવે છે, અને આત્માથી જુદું છે.