જવાબ

સર્વાનુભૂતિજી વિશે પરંપરાગત રીતે એમ માનવામાં આવે છે કે તેઓએ ધર્મ પ્રત્યે અડગ શ્રદ્ધા રાખી અને ધર્મ માટે ભારે કષ્ટ સહન કર્યા. પરંતુ જૈન સિદ્ધાંત પ્રમાણે કોઈ પણ જીવને જે સુખ-દુઃખ, માન-અપમાન, કષ્ટ અથવા મરણ મળે છે, તે અંતે પોતાના કર્મના ઉદયને આધીન હોય છે.

અત્યારે સાચી સમજ એવી છે:

• તેઓએ ધર્મ માટે અડગતા અને સહનશીલતા બતાવી.
• જે કષ્ટ આવ્યા, તે કર્મના ઉદયથી આવ્યા.
• પરંતુ તે કષ્ટ સહન કરવાની ભાવના ધર્મમય હતી.

સમજણ

જૈન ધર્મમાં બે બાબતો સાથે સમજવી પડે:

• નિમિત્ત: બહારથી દેખાતું કારણ — જેમ કે કોઈ વ્યક્તિ, પરિસ્થિતિ અથવા અત્યાચાર.
• ઉપાદાન / કર્મોદય: અંદરનું મૂળ કારણ — પોતાના બંધાયેલા કર્મનો ઉદય.

એટલે બહારથી એવું લાગે કે સર્વાનુભૂતિજી ધર્મ માટે પ્રાણ આપ્યા, પરંતુ તત્ત્વદ્રષ્ટિએ તેઓ પોતાના કર્મના ઉદયને સમતા અને ધર્મભાવથી સહન કરતા હતા.

આધ્યાત્મિક સમજ

જૈન ધર્મ કોઈને “બીજાએ દુઃખ આપ્યું એટલે હું દુઃખી થયો” એટલું જ નથી માનતો. જૈન તત્ત્વજ્ઞાન કહે છે કે દરેક જીવ પોતાના કર્મનો ભોગવે છે. પરંતુ મહાન આત્માઓની વિશેષતા એ છે કે તેઓ કષ્ટ સમયે પણ ધર્મ, સમ્યક્ શ્રદ્ધા અને સમતા છોડતા નથી.

આથી સર્વાનુભૂતિજીની મહાનતા એમાં છે કે તેમણે કષ્ટને રાગ-દ્વેષથી નહીં, પણ ધર્મભાવથી સહન કર્યા.

સાર

સર્વાનુભૂતિજી ધર્મ માટે અડગ રહ્યા, પરંતુ જૈન સિદ્ધાંત મુજબ જે કષ્ટ આવ્યા તે કર્મના ઉદયથી આવ્યા. તેમની મહાનતા એ હતી કે તેમણે કર્મોદયને પણ ધર્મ અને સમતાથી સહન કર્યો.