Das pratyakhan Sutra kaunsa Hai?
Jainism mein "pratyakhyan" ka arth hai kisi vishesh ashubh kriya, vyavahar, ya vastu ka tyag ya sankalp lena—yani kisi cheez ko chhodne ka dridh nishchay karna. "Das Pratyakhyan" ka ullekh Jain aachaaron aur vraton mein hota hai, jise shwetambar aur digambar dono paramparaon mein maana gaya hai.
Das Pratyakhyan ka varnan pramukh roop se Jain aagamon mein aata hai. Shwetambar parampara ke anusar, isse "Das Pratyakhyan Sutra" kaha jaata hai, jo ki ek alag granth nahi hai, balki Dashavaikalika Sutra aur anya aagamon mein sammilit pratyakhyanon ka sankalan hai.
Das pratyakhyan ke udaharan hain:
- Aahar Pratyakhyan (bhojan mein niyam)
- Paan Pratyakhyan (paani peene ka niyam)
- Ratri Bhojan Tyag Pratyakhyan (raat ko bhojan na lena)
- Ekashan Pratyakhyan (ek samay bhojan)
- Upvas Pratyakhyan (upvas karne ka sankalp)
- Anshan Pratyakhyan (bhookh had tak khana na khana)
- Vivikta Shayya Pratyakhyan (alagh sone ka niyam)
- Snaan Pratyakhyan (vishesh niyam se snan karna)
- Maun Pratyakhyan (maun vrat rakhna)
- Brahmacharya Pratyakhyan (brahmacharya ka palan)
Yeh das pratyakhyan alag-alag Jain sutron mein varnit hain, jaise:
- Dashavaikalika Sutra
- Uttaradhyayana Sutra
- Nishitha Sutra
Is prakar, Das Pratyakhyan Sutra ek vishesh granth nahi hai, balki Jain aagamon mein pratyakhyan sambandhi sutron ka samuh ya varnan hai.