જવાબ

હા, જૈન પરંપરા મુજબ વજ્રસ્વામીજી મહાન આચાર્ય અને પ્રભાવક પુરુષ માનવામાં આવે છે. તેઓએ અત્યંત કઠોર તપ, સંયમ અને સાધના દ્વારા આધ્યાત્મિક ઊંચાઈ પ્રાપ્ત કરી હતી.

પરંતુ “તેર છઠ્ઠ કરીને એક અવતારી બન્યા” — આ વાક્ય વિશે ચોક્કસ રીતે કહેવા માટે પરંપરાગત પ્રમાણ જરૂરી છે. જો તેનો અર્થ એવો હોય કે વજ્રસ્વામીજીે તેર વખત છઠ્ઠ તપ કર્યા અને તેના પુણ્ય/તપબળથી એકાવતારી થયા, તો આવું વર્ણન કેટલીક લોકપરંપરાઓમાં સાંભળવામાં આવે છે, પરંતુ હું તેને નિશ્ચિત શાસ્ત્રીય વચન તરીકે રજૂ કરી શકતો નથી.

સમજણ

જૈન ધર્મમાં છઠ્ઠ તપ એટલે સામાન્ય રીતે બે દિવસ ઉપવાસ કરીને ત્રીજા દિવસે પારણું કરવું. આવા તપથી:

• કર્મોની નિર્જરા થાય છે,
• આત્મબળ વધે છે,
• સંયમ અને વૈરાગ્ય મજબૂત બને છે.

એકાવતારીનો અર્થ સામાન્ય રીતે એવો થાય કે તે આત્મા હવે માત્ર એક જ ભવ બાકી રાખીને મોક્ષ પામશે.

આધ્યાત્મિક સમજણ

વજ્રસ્વામીજીનું જીવન આપણને બતાવે છે કે તપ માત્ર શરીરને કષ્ટ આપવાનું નામ નથી, પરંતુ:

• રાગ-દ્વેષ ઘટાડવા,
• કર્મક્ષય કરવા,
• આત્માને શુદ્ધ બનાવવાની સાધના છે.

સાર

વજ્રસ્વામીજી મહાન તપસ્વી અને આચાર્ય હતા. “તેર છઠ્ઠ કરીને એકાવતારી બન્યા” એવી વાત પરંપરાગત ભાવથી કહેવાતી હોઈ શકે, પરંતુ તેને ચોક્કસ શાસ્ત્રીય પ્રમાણ તરીકે કહેવા માટે પ્રામાણિક સંદર્ભ જરૂરી છે.