જવાબ

રાજાનું રંજન કરવા માટે આત્માનું રંજન કરનાર વ્યક્તિને “ભાટ” અથવા “ચારણ” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

અર્થ

રાજાના પ્રસન્નતા માટે, તેની પ્રશંસા ગાઈને, કાવ્યો કે સ્તુતિઓ દ્વારા રાજાને આનંદિત કરવાનું કાર્ય ભાટ-ચારણ કરતા. આને “રાજાનું રંજન” કહેવામાં આવે છે.

પરંતુ જૈન દૃષ્ટિએ સાચું રંજન તો આત્માનું રંજન છે — એટલે કે આત્માને ધર્મ, સમ્યક્ જ્ઞાન, સમ્યક્ દર્શન અને સમ્યક્ ચારિત્રમાં આનંદિત કરવો.

આધ્યાત્મિક સમજ

જૈન ધર્મ શીખવે છે કે બાહ્ય વ્યક્તિને પ્રસન્ન કરવાથી સાચું કલ્યાણ થતું નથી. સાચું કલ્યાણ ત્યારે થાય છે જ્યારે આત્મા ધર્મમાં સ્થિર થાય અને કષાયોથી મુક્ત થવાની દિશામાં આગળ વધે.

સાર

રાજાનું રંજન ભાટ-ચારણ કરે, પરંતુ આત્માનું સાચું રંજન સાધક ધર્મ દ્વારા કરે છે.