જવાબ

“લેવા ગયા પક્ષ પણ ચૂકી ગયા લક્ષ” — આ ઉક્તિ સામાન્ય રીતે ગૌતમ સ્વામીના પ્રસંગ સાથે જોડાયેલી માનવામાં આવે છે.

સમજૂતી

જૈન પરંપરા મુજબ, ભગવાન મહાવીરના મુખ્ય ગણધર ગૌતમ સ્વામી અત્યંત જ્ઞાની અને ભક્તિમય હતા, છતાં તેમને પોતાના શિષ્યો પ્રત્યેનો સૂક્ષ્મ રાગ હતો.

ભગવાન મહાવીરના નિર્વાણ પછી ગૌતમ સ્વામીને આ રાગનો ક્ષય થયો અને તેમને કેવળજ્ઞાન પ્રાપ્ત થયું.

આ પ્રસંગમાં ભાવ એવો સમજાવવામાં આવે છે કે માણસ કોઈ એક બાબત મેળવવા જાય, પરંતુ જો અંતરનું મુખ્ય લક્ષ્ય ભૂલી જાય તો આધ્યાત્મિક પ્રગતિ અટકી શકે છે.

આધ્યાત્મિક અર્થ

જૈન ધર્મમાં મુખ્ય લક્ષ્ય છે:

• રાગ-દ્વેષનો ક્ષય
• આત્મજ્ઞાન
• સમ્યક દર્શન, સમ્યક જ્ઞાન અને સમ્યક ચારિત્ર
• મોક્ષમાર્ગ

બાહ્ય પક્ષ, માન, સંબંધ કે આસક્તિમાં ફસાઈને આત્મલક્ષ્ય ચૂકી જવું — આથી સાધકે સાવધાન રહેવું જોઈએ.

સાર

આ ઉક્તિનો ભાવ એવો છે કે પક્ષ લેતાં લેતાં આત્મલક્ષ્ય ન ચૂકી જવું જોઈએ. ગૌતમ સ્વામીનો પ્રસંગ આપણને રાગ છોડીને આત્મકલ્યાણ તરફ આગળ વધવાની પ્રેરણા આપે છે.