જવાબ

કેવળજ્ઞાન પ્રાપ્ત થયા પછી ભગવાન મહાવીર સ્વામીની પ્રથમ દેશના/વાણીમાં ઇન્દ્રભૂતિ ગૌતમ — જે પછી “ગૌતમ સ્વામી” તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા — મુખ્ય શિષ્ય બન્યા.

જૈન પરંપરા મુજબ ઇન્દ્રભૂતિ ગૌતમ મોટા વૈદિક પંડિત હતા. તેમને જીવના અસ્તિત્વ વિષે શંકા હતી. ભગવાન મહાવીરે તેમની અંતરની શંકા જાણી અને આત્મા વિશે સમજાવ્યું. ત્યારબાદ ઇન્દ્રભૂતિ ગૌતમનો સંશય દૂર થયો અને તેમણે ભગવાન મહાવીરની શરણ સ્વીકારી.

સમજણ

પરંપરાગત કથામાં ભગવાન મહાવીર અને ઇન્દ્રભૂતિ ગૌતમ વચ્ચેનો મુખ્ય વિષય આ હતો:

• ઇન્દ્રભૂતિ ગૌતમનો સંશય: શું જીવ/આત્મા ખરેખર છે?
• ભગવાન મહાવીરનો ઉપદેશ: જીવ છે, કારણ કે ચેતના, જ્ઞાન, અનુભવ અને કર્મફળનો ભોગ કરનાર કોઈ ચૈતન્ય તત્ત્વ હોવું જરૂરી છે.
• પરિણામ: ઇન્દ્રભૂતિ ગૌતમનો અહંકાર અને સંશય દૂર થયો.
• તેમણે દીક્ષા લીધી: તેઓ ભગવાન મહાવીરના પ્રથમ ગણધર બન્યા.

ભગવાન મહાવીરે આત્માને નિત્ય દ્રવ્ય તરીકે સમજાવ્યું — આત્મા શરીરથી ભિન્ન છે, જ્ઞાન-દર્શન તેનો સ્વભાવ છે, અને કર્મબંધના કારણે સંસારમાં ભટકે છે.

આધ્યાત્મિક સમજ

આ પ્રસંગ જૈન ધર્મમાં ખૂબ મહત્વનો છે, કારણ કે:

• ભગવાન મહાવીરની વાણીથી પ્રથમ મોટો સંશય દૂર થયો.
• ગૌતમ સ્વામી જેવા મહાપંડિતે જ્ઞાન કરતાં વિનયને સ્વીકાર્યો.
• આત્માનું અસ્તિત્વ જૈન દર્શનનો મૂળ આધાર છે.
• સાચા ગુરુના ઉપદેશથી મિથ્યાત્વ દૂર થઈ સમ્યક્ દર્શન પ્રગટે છે.

મુખ્ય સંદેશ

ઇન્દ્રભૂતિ ગૌતમ અને ભગવાન મહાવીરનો આ પ્રસંગ આપણને શીખવે છે કે પંડિતાઈ કરતાં સાચી જિજ્ઞાસા અને વિનય વધુ મહત્ત્વના છે. આત્માના સ્વરૂપને ઓળખવું જ મુક્તિના માર્ગની શરૂઆત છે.