જૈન દર્શન મુજબ વનોલે એટલે શું ??
જવાબ
જૈન દર્શન મુજબ “વનોલે” શબ્દ સામાન્ય રીતે વચન/વાણીના અસંયમિત અથવા અયોગ્ય ઉપયોગ માટે વપરાતો હોય છે — એટલે કે એવી બોલચાલ કે જેનાથી પાપબંધ થાય, બીજાને દુઃખ થાય, અથવા આત્માની શુદ્ધિમાં અવરોધ આવે.
સમજૂતી
જૈન ધર્મમાં વાણીનું ખૂબ મહત્વ છે. વાણી દ્વારા પણ હિંસા, અસત્ય, કઠોરતા અને કલહ થઈ શકે છે. તેથી સાધક માટે વાણીમાં સંયમ જરૂરી માનવામાં આવે છે.
અયોગ્ય વાણીમાં સામાન્ય રીતે આ પ્રકારની બાબતો આવે છે:
- ખોટું બોલવું
- કઠોર અથવા દુઃખદાયક શબ્દો બોલવા
- ચૂગલી કે નિંદા કરવી
- કલહ કે ઝઘડો વધે એવી વાત કરવી
- નિરર્થક અને અસંયમિત બોલવું
આધ્યાત્મિક સમજ
જૈન દર્શન મુજબ મન, વચન અને કાયાથી થતા પાપથી કર્મબંધ થાય છે. તેથી વાણી શુદ્ધ, સત્ય, હિતકારી અને મર્યાદિત હોવી જોઈએ. મૌન, મધુર વાણી અને સત્યવચન આત્મશુદ્ધિમાં સહાયક છે.
સાર
“વનોલે”નો ભાવ એવો છે કે વાણીનો અયોગ્ય ઉપયોગ ટાળવો અને બોલવામાં સત્ય, અહિંસા, સંયમ અને વિનય રાખવો.