Mohniykaram ni prakruti
Jainism ni karma siddhant pramane, Mohniya karma (Mohaniya Karma) ek pramukh ghatiya karma che, je jiv ne mithyatva (wrong belief) ane kasay (passions) ma bandhi ne moksha thi door rakhe che. Mohniya karma ne "deluding karma" pan kevaay che. Aa karma jiv ne satya samajva ma, samyak darshan ane charitra ma badhao kare che.
Mohaniya karma ni be mukhya prakruti (types) che:
- Darshan Mohaniya Karma (Perception-Deluding Karma):
Aa karma jiv ne satya darshan prapt karva ma badha kare che. Te pan be prakar che: - Mithyatva Mohaniya: Jiv ne mithya drashti apave che (false belief). - Samyak Mithyatva Mohaniya: Jiv ne kabhi samyak, kabhi mithya drashti apave che (mixed belief).
- Charitra Mohaniya Karma (Conduct-Deluding Karma):
Aa karma jiv ne uchit charitra dharan karva ma badha kare che. Charitra Mohaniya Karma pan agyar (11) prakar na kasay ma vibhajit che: - Krodh (anger) - Maan (pride) - Maya (deceit) - Lobha (greed) - Har ek kasay ni chaar chhaya (anantanubandhi, apratyakhyani, pratyakhyani, sanjwalan) – a rite total 4 x 4 = 16, but commonly 9 kasay and 2 extra for nokasay.
Mohaniya karma jiv ne sansar ma bandhva mate mukhya karan che. Aa karma ne kshay karva mate samyak darshan, samyak gnan ane samyak charitra avashyak che. Mohaniya karma na kshay thava thi jiv moksha ne prapt kare che.
Saransh: Mohaniya karma jiv ne mithyatva ane kasay ma bandhine moksha thi door rakhe che. Ena be prakar che – darshan mohaniya (belief deluding) ane charitra mohaniya (conduct deluding). Aa karma no kshay karvo mukti mate bahu jaruri che.