જવાબ

નિગોદનો જીવ અનંત લાંબા સમય પછી મનુષ્ય ભવ લઈ શકે છે, પરંતુ તે ક્યારે ચોક્કસ લેશે એવું નક્કી કહી શકાતું નથી. જૈન દર્શન અનુસાર નિગોદમાંથી બહાર આવીને જીવ ધીમે ધીમે અન્ય યોનિઓમાં ભટકતો ભટકતો, પુણ્ય અને યોગ્ય કર્મોના ઉદયથી ક્યારેક મનુષ્ય ગતિ પ્રાપ્ત કરી શકે છે.

સમજણ

જૈન ધર્મમાં નિગોદ સૌથી નીચલા અને અતિ સૂક્ષ્મ જીવનરૂપ તરીકે સમજાવવામાં આવે છે. નિગોદના જીવો:

• એકઇન્દ્રિય હોય છે
• અતિ અલ્પ આયુષ્ય ધરાવે છે
• અતિ સૂક્ષ્મ શરીર ધરાવે છે
• અજ્ઞાન અને કર્મબંધનથી અત્યંત બંધાયેલા હોય છે

નિગોદમાંથી મનુષ્ય ભવ સુધી પહોંચવું બહુ દુર્લભ છે. જીવ પહેલા નિગોદ અવસ્થામાંથી બહાર આવે, પછી વિવિધ સ્થાવર અને ત્રસ જીવનરૂપોમાં ભ્રમણ કરે, અને પછી યોગ્ય પુણ્યકર્મના ઉદયથી મનુષ્ય જન્મ મળે છે.

આધ્યાત્મિક સમજણ

મનુષ્ય ભવ જૈન ધર્મમાં ખૂબ જ દુર્લભ અને મૂલ્યવાન માનવામાં આવે છે, કારણ કે આ ભવમાં જ જીવ:

• સમ્યક દર્શન પ્રાપ્ત કરી શકે છે
• વ્રત, સંયમ અને તપ કરી શકે છે
• કર્મક્ષયનો માર્ગ અપનાવી શકે છે
• મોક્ષમાર્ગ તરફ આગળ વધી શકે છે

એટલે નિગોદમાંથી મનુષ્ય ભવ સુધીની યાત્રા અત્યંત લાંબી અને દુર્લભ છે.

સાર

નિગોદનો જીવ મનુષ્ય ભવ લઈ શકે છે, પરંતુ તે અતિ દુર્લભ છે અને અનંત સમયના સંસારભ્રમણ પછી જ શક્ય બને છે. તેથી હાલનો મનુષ્ય જન્મ જૈન ધર્મ અનુસાર ખૂબ મૂલ્યવાન અવસર છે.