વાર્તા: સાવચેતીનો માર્ગ

એક ગામમાં હર્ષ નામનો યુવાન રહેતો હતો. તે સમજદાર હતો, પણ ક્યારેક મનની ઇચ્છાઓમાં ઝડપાઈ જતો. તેના ઘરમાં જૈન સંસ્કાર હતા. તેની માતા હંમેશા કહેતી:

“બેટા, જૈન ધર્મમાં સાચો આનંદ ઇન્દ્રિયોના ભોગમાં નથી, પણ આત્માની શાંતિમાં છે.”

એક દિવસ હર્ષના મિત્રો તેને ખોટી જગ્યાએ લઈ જવાની વાત કરવા લાગ્યા. તેઓ કહેતા:

“થોડું મોજમસ્તી કરી લઈએ, જીવનમાં બધું ચાલે.”

હર્ષનું મન થોડી ક્ષણ માટે ડગમગાયું. પરંતુ તેને પોતાના ગુરુજીની વાત યાદ આવી:

“વેશ્યા ગમન મન, વચન અને કાયાની પવિત્રતાને નુકસાન પહોંચાડે છે. તે બ્રહ્મચર્યના ભાવને તોડે છે અને આસક્તિ, મોહ તથા પાપબંધન વધારશે.”

હર્ષે મિત્રો સાથે જવાનું નક્કી કર્યું નહીં. તે સીધો ઉપાશ્રય ગયો. ત્યાં ગુરુજી પ્રવચન આપી રહ્યા હતા.

ગુરુજીએ કહ્યું:

“જૈન ધર્મમાં પાંચ અણુવ્રતોમાં બ્રહ્મચર્યનું વિશેષ સ્થાન છે. ગૃહસ્થ માટે બ્રહ્મચર્યનો અર્થ છે — પોતાના લગ્નજીવનમાં પણ સંયમ રાખવો અને પરસ્ત્રી અથવા પરપુરુષ સંબંધોથી દૂર રહેવું. વેશ્યા ગમન માત્ર શરીરનો દોષ નથી, તે મનમાં કામ, મોહ, છળ અને હિંસાના ભાવોને પણ જન્મ આપે છે.”

હર્ષે ગુરુજીને પૂછ્યું:

“ગુરુજી, જો કોઈ વ્યક્તિ ભૂલથી આવી પ્રવૃત્તિમાં પડી ગઈ હોય તો શું કરવું?”

ગુરુજીએ શાંતિથી જવાબ આપ્યો:

“જૈન ધર્મ દોષને સ્વીકારવા, પસ્તાવો કરવા અને સુધરવા શીખવે છે. પ્રતિક્રમણ, પ્રાયશ્ચિત્ત, સંયમ અને સારા સંકલ્પથી આત્મા ફરી શુદ્ધિના માર્ગે આગળ વધી શકે છે. ભૂલમાં અટકી જવું નહીં, પણ જાગૃતિથી પાછા વળવું.”

તે દિવસથી હર્ષે નક્કી કર્યું કે તે પોતાના મનને સારા વિચારોમાં રાખશે, ખોટી સંગતથી દૂર રહેશે અને સંયમપૂર્વક જીવન જીવશે.

થોડા સમય પછી તેના મિત્રો પણ હર્ષના બદલાવથી પ્રભાવિત થયા. હર્ષે તેમને કહ્યું:

“જે આનંદ થોડા ક્ષણો માટે ઇન્દ્રિયોને ગમે છે, તે પછી પસ્તાવો અને અશાંતિ આપે છે. સાચો આનંદ સંયમ, સદાચાર અને આત્મશાંતિમાં છે.”

સમજૂતી

જૈન ધર્મમાં વેશ્યા ગમન અયોગ્ય માનવામાં આવે છે કારણ કે તે:

• બ્રહ્મચર્યના ભાવને ભંગ કરે છે
• કામવાસના અને આસક્તિ વધારે છે
• મન, વચન અને કાયાની અશુદ્ધિ કરે છે
• છળ, મોહ અને પાપબંધનનું કારણ બને છે
• આત્માને મુક્તિમાર્ગથી દૂર કરે છે

આધ્યાત્મિક સમજ

જૈન ધર્મમાં આત્માની શુદ્ધિ માટે સંયમ ખૂબ જરૂરી છે. ઇન્દ્રિયસુખમાં ફસાયેલું મન ધર્મ, ધ્યાન અને સમ્યક્ જીવનથી દૂર જાય છે. તેથી ગૃહસ્થ માટે પણ મર્યાદિત, જવાબદાર અને પવિત્ર જીવનનું મહત્ત્વ સમજાવવામાં આવ્યું છે.

સાર

વેશ્યા ગમન જૈન દૃષ્ટિએ ત્યાજ્ય છે, કારણ કે તે સંયમ, બ્રહ્મચર્ય અને આત્મશુદ્ધિના માર્ગમાં અવરોધરૂપ છે. સાચો જૈન માર્ગ ઇન્દ્રિયોની ગુલામી નહીં, પણ આત્માના જાગરણ તરફ લઈ જાય છે.