જવાબ

જૈન પરંપરા મુજબ ૨૪ તીર્થંકર ભગવાનની માતાઓને તે જ ભવમાં મોક્ષ મળ્યો છે કે નહીં, તેની બાબતમાં બધી માતાઓ માટે એકસરખું અને સ્પષ્ટ પ્રમાણ મળતું નથી.

સામાન્ય રીતે જૈન પરંપરામાં તેઓને અત્યંત પુણ્યશાળી, મહાન આત્માઓ અને તીર્થંકર ભગવાનની જન્મદાત્રી માતા તરીકે ખૂબ આદરથી યાદ કરવામાં આવે છે. પરંતુ ૨૪ તીર્થંકરોની દરેક માતાને મોક્ષ મળ્યો હતો એવું સર્વમાન્ય રીતે કહેવું યોગ્ય નથી.

સમજૂતી

જૈન ધર્મમાં મોક્ષ માટે મુખ્ય કારણો છે:

• સમ્યગ્દર્શન
• સમ્યગ્જ્ઞાન
• સમ્યગ્ચારિત્ર
• કર્મક્ષય

માત્ર તીર્થંકર ભગવાનની માતા હોવાને કારણે મોક્ષ આપોઆપ મળતો નથી. મોક્ષ તો આત્માની પોતાની સાધના, વૈરાગ્ય, સંયમ અને કર્મક્ષયથી પ્રાપ્ત થાય છે.

કેટલીક માતાઓ વિષે પરંપરામાં ખાસ વર્ણન મળે છે, પરંતુ બધી ૨૪ માતાઓ વિષે “તેમણે મોક્ષ મેળવ્યો” એવું સ્પષ્ટ અને સર્વસ્વીકાર્ય નિવેદન મળતું નથી.

આધ્યાત્મિક સમજ

તીર્થંકર ભગવાનની માતાઓનો મહિમા ખૂબ ઊંચો છે, કારણ કે તેઓએ એવી પુણ્યશાળી ગર્ભધારણા કરી કે જેમાં તીર્થંકર ભગવાનનો જન્મ થયો. છતાં જૈન સિદ્ધાંત મુજબ દરેક આત્મા પોતાનાં કર્મો અને સાધના મુજબ જ આગળ વધે છે.

નિષ્કર્ષ

૨૪ તીર્થંકર ભગવાનની તમામ માતાઓને મોક્ષ મળ્યો હતો એવું નિશ્ચિત રીતે કહેવું જૈન પરંપરા મુજબ યોગ્ય નથી. તેમનો મહિમા અતિશય છે, પરંતુ મોક્ષની બાબત દરેક આત્માની પોતાની સાધના અને કર્મક્ષય પર આધારિત છે.